ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 111




                                               

Prausta

Prausta ili blastoporus / blastopor – u embriologiji – je u otvor embriona u razvoju, na površini tijela, za invaginaciju archenterona. Većina višećelijskih životinja, u prvim fazama embrionskog razvoja nakon stvaranja blastule ili u sisara kao š ...

                                               

Borovi (porodica)

Borovke, ili porodica borovi, obuhvata drveće ili grmove, uključujući mnoge poznate četinare sa komercijalnim značajem, kao što su kedar, jela, ariši, borovi i smrče. Porodica pripada redu Pinales, nekada poznatom kao Coniferales. Podržana je pre ...

                                               

Protoplast

Protoplast je termin koji se inicijalno odnosio na prvo ljudsko ili, općenitije, na prvo organizirano tijelo jedne vrste.

                                               

Homeotermija

Homeotermija ili homeotermnost je oblik termoregulacije sa održavanjem stabilne temperature tijela, bez obzira na vanjsku temperaturu i druge uticaje. Ova unutrašnja temperatura tijela je često, iako ne nužno, viša od temperature neposrednog okru ...

                                               

Galliformes

Galliformes su vrlo rasprostranjen red iz razreda ptica u koji spadaju ćurke, tetrijebi, kokoške, prepelice i fazani. Oko 250 vrsta ptica širom svijeta spada u ovaj red. Imaju snažne noge koje su dobro prilagodene čeprkanju. Osim toga, jako dobro ...

                                               

Heterotrof

Heterotrofi ili heterotrofni organizmi – u biologiji – su oni biološki sistemi koji ugljikohidrate koji su neophodni za život, uzimaju iz organskih tvari koje su proizveli autotrofi ili hemotrofi. Prema tome, oni nisu sposobni da samostalno, iz n ...

                                               

Aloe

Aloe je vrlo popularan rod sukulenata koji sadrži preko 300 vrsta koje dolaze iz Afrike, Madagaskara i iz Arabije. Ove vrste variraju od sukulenata nalik na travu do onih koje nalikuju na drveće. Aloe vera je jedna od prvih vrsta sukulenata ikad ...

                                               

Entomologija

Entomologija je nauka o insektima. Zbog postojanja oko 1.3 miliona opisanih vrsta insekata koji čine dvije trećine svih živih organizama, starosti preko 400 miliona godina, brojne interakcije sa ljudima i drugim formama života na Zemlji, entomolo ...

                                               

Spol

Značenja riječi spol su: 1. U biologiji: Ukupnost fizioloških i psiholoških obilježja po kojima se razlikuju muškarac i žena, odnosno medu jedinkama iste vrste mužjaci od ženki. 2. b. Muški ili ženski kao kolektivitet ženski spol, muški spol. 2. ...

                                               

Tvrdo nepce

Tvrdo nepce je tanka vodoravna koštana ploča ljudske lobanje, koja je smještena u krovu usta. Formirana je od nepčanog nastavka gornje vilice, vodoravne ploče nepčane kosti, a proteže se u obliku, koji je formiran gornjim zubima.

                                               

Komensalizam

Komensalizam je takav oblik ekoloških interakcija izmedu vrsta, koji je koristan jednoj vrsti, dok na drugu vrstu ne postoje ni pozitivne ni negativne posljedice interakcija. Često se ovo označava kao efekat ili, odnosno govori se da je ovaj ekol ...

                                               

Tapir

Tapir je najprimitivnija vrsta kopitara. Smatra se autentičnim živim fosilom, zato što izgled nije mijenjao u posljednjih 35-40 miliona godina. Živi u šumi koja mu je uslovila izgled. Izgledom podsjeća na divlju svinju. Njuška mu je izdužena u po ...

                                               

Ektoderm

Ektoderm ili epiplast, je vanjski, od tri sloja ćelija koji nastaje od vanjskog klicinog lista dvoslojne gastrule svih višećelijskih životinja. Iz njega, tokom diferencijacije nastaju koža i kožne tvorevine, usna šupljina i analni otvor, nervni s ...

                                               

Rizom

Rizom – u botanici i dendrologiji – je modificirana podzemna stabljika nekih biljaka, koja se obično nalazi pod zemljom, često ima korijene koje izrasta iz čvorova. Tako se nazivaju i puzajuće korijenste stabljike i podloge. Rizomi se razvijaju i ...

                                               

Genetičar

Genetičar je akademski obrazovana osoba u oblastima fundamentalne ili primijenjene biologije, odnosno u svim studijskim pravcima prirodnih, biomedicinskih i biotehničkih nauka. U najslobodnijem smislu opis genetičara može se izvesti i iz "povratn ...

                                               

Ontogeneza

Ontogeneza, u najčešće shvaćenom smislu, je nastanak i razvoj organizma, od trenutka oplodnje, tj. stvaranja zigota do zrelosti. Medutim, ovaj pojam neupitno obuhvata sveukupni životni vijek jedinke, od zaćeća do smrti. Ontogeneza se odnosi na hi ...

                                               

Raž

Raž je vrsta žitarica, za koju se smatra da se počela uzgajati oko 1500. p. n. e. na području današnje Turske. Od tada se proširila u okolna područja. Njena upotreba u prehrambenoj industriji seže od proizvodnje brašna pa do piva i viskija. Uzgaj ...

                                               

Stočarstvo

Stočarstvo je naziv za granu poljoprivrede koja se bavi uzgojem domaćih životinja u svrhu dobijanja proizvoda za ljudsku ishranu kao što su meso, mlijeko, mast, jaja i raznih sirovina kao što su koža, vuna, krzno, dlaka, perje, rogovi i papci. Po ...

                                               

Čašica (botanika)

Cvijetna čašica je dio cvijeta angiospermi. Obično zeleni čašični listići tipski funkcioniraju u zaštiti unutrašnjih dijelova cvijeta u pupoljku, a često, nakon cvjetanja, podržavaju krunične listiće. Svi čašični lisići ili lapovi zovu se čašica ...

                                               

Potočna čestoslavica

Vodena čestoslavica ili potočna čestoslavica – šire poznata i kao evropski razgon – je sukulentna zeljasta biljka porodice Plantaginaceae. Ova čestoslavica raste na rubovima potoka i jarcima u Evropi, Sjevernoj Africi i Sjevernoj i Zapadnoj Aziji ...

                                               

Obična šarka

Obična šarka je vrsta zmije, ima sivkasto smedu boju tijela i kontinuiranu tamnu vijugavu šaru oivičenu nizovima tačkica. Slična je poskoku ali je manja i šarenija i nema roščić.

                                               

Nervna cijev

Nervna cijev, zvana i neuralna cijev ili punom tudicom neuralna tuba – u razvoju hordata – je embrionska prethodnica centralnog nervnog sistema, koji se sastoji od mozga i kičmene moždine. Nervni žlijeb se postepeno produbljuje kao neuronski nabo ...

                                               

Mandarinka

Mandarinka je vrsta ribe iz porodice Callionymidae koja je popularna u akvaristici. Ova vrsta ribe je porijeklom sa Pacifika, tačnije sa područja oko Filipina i zapadno do Australije. Mandarinke se sporo kreću i nisu lako vidljive radi njihove na ...

                                               

Biološka interakcija

Biološke interakcije su obilježene medusobnim uticajima organizama u ekološkoj zajednici, tj. biocenozi. U prirodnom svijetu ne postoje organizmi koji žive u potponoj izolaciji i svaki od njih mora medudjelovati sa životnom okolinom, uključujući ...

                                               

Kunić

Kunići su mali sisari iz porodice Leporidae koji žive na nekoliko mjesta u svijetu. Postoji sedam različitih rodova u porodici koji se klasifikuju kao kunići. Kunići zajedno sa zečevima spadaju u red Lagomorpha. Kunići mogu biti divlji i pitomi, ...

                                               

Izogamija

Izogamija ili spolna konjugacija je oblik spolnog razmnožavanja u koje su uključeni gameti jednake ili slične morfologije, općenito se razlikućuji u ekspresiji samo jednog parnjaka u jednom ili više tipova parenja. Pošto oba gameta izgledaju isto ...

                                               

Bjelouška

Bjelouška je vrsta evropske neotrovne zmije. Zmija naraste do 1.10 m. Tijelo je tamnomaslinasto sa crnim tačkicama i upadljivim bijelim mrljama iza glave, dok je trbuh žućkastobijel. Vezana je za vodu i odlično pliva. U Bosni i Hercegovini brojna ...

                                               

Paraosovinski mezoderm

Paraosovinski mezoderm ili paraaksijalni mezoderm – poznat i kao presomit ili somitski mezoderm – je područje mezoderma u bokovima neurulcijskog embriona, uz istovremeno formiranje nervne cijevi. Ćelije ovog regiona dovode do stvaranja segmenata ...

                                               

Makroevolucija

Makroevolucija je evolucija na razini odvojenih genskih fondova. Makroevolucijske studije se fokusiraju na promjene koja se javljaju na ili iznad nivoa vrste, za razliku od mikroevolucije, koja se odnosi na manje evolucijske promjene, koje se isp ...

                                               

Sjemenka

Sjemenka ili sjeme je svaki od tijela koji je dio ploda od kojeg izrasta nova biljka. To je struktura kojom se ostvaruje širenje biljkana koje se označavaju kao skrivenosjemenjače. Sjeme se proizvodi sazrijeva iz jajeta golosjemenjača ili Angiosp ...

                                               

Jagoda

Jagoda je rod biljaka iz porodice ruža s desetak vrsta, od koje su gotovo sve rasprostranjene u sjevernom umjerenom pojasu, a samo jedna u Čileu. Donji listovi biljaka su sastavljeni od 3 liske; od bijelih cvjetova se razvija zbirni plod koji na ...

                                               

Heliofita

Biljke sunčanice ili heliofite su zbog nesmetane izgradnje sopstvenih strukura i metabolizma prilagodene na staništa s vrlo jakom osunčanošću. Solarne biljke su, naprimjer, divizma, vrijesak, majčina dušica i mehki čičak, bijela djetelina, većina ...

                                               

Epiblast

Epiblast – u embriologiji – je jedan od dva različita sloja u embriogenezi amniotskih životinja. Razvija se iz unutrašnje ćelijske mase blastocista ili iz blastodiska u reptila i ptica. Proizlazi iz pravilnog razvoja embrion, putem diferencijacij ...

                                               

Arachnide

Arachnide je klasa artropoda, tijela sastavljenog iz dva dijela: cephalotoraxa i abdomena. Posjeduju dvije štipaljke koje nadomještaju antene, a služe kao čeljusti, imaju četiri para šapica i dva ticala. Najpoznatiji predstavnici tog razreda su p ...

                                               

Chinchillidae

Chinchillidae su porodica glodara u koju spadaju činčile i viskače. Žive na području južne i zapadne Južne Amerike, pretežno u Andima. To su veliki glodari težine od 800 grama do 8 kg, sa jakim zadnjim nogama i velikim ušima. Sve vrste imaju debe ...

                                               

Mungos

Mungos je porodica sisara iz reda zvijeri. Njoj pripadaju 33 vrste iz Afrike, južne Azije i južne Evrope. Najpoznatiji predstavnici ove porodice su Mungosi. Nedovršeni članak Mungos koji govori o biologiji treba dopuniti. Dopunite ga prema pravil ...

                                               

Povijuša

Lijana ili povijuša je bilo koja od različitih biljaka, dugih stabljika, drvenastih loza, čiji su korijeni usadeni u tlu na toj razini i koristite drveće, kao i druga sredstva vertikalne potpore. Ona im je neophodna da se popnu do prirodnih nadst ...

                                               

Pseća buha

Pseća buha je vrsta buhe, eksterni parazit pasa, ali može se naći i na mačkama, pacovima, zečevima, lisicama i ljudima. Bliska je sa mačijom buhom i morfološki je vrlo slična. Osim parazitizma na domaćinu, pseća buha služi i kao prelazni domaćin ...

                                               

Euphorbiaceae

Euphorbiaceae ili mlječike su velika porodica dikotiledonih cvjetnica, sa 6.547 priznatih vrsta iz 228 rodova. Porodica je imenovana po tipskom rodu Euphorbia) koji obuhvata čak 2.046 priznatih vrsta. Izuzev polarnih i visokoplaninskih područja, ...

                                               

Letargija

Letargija je definirana kao stanje umora, zamora, premora ili nedostatka energije za normalno funkcioniranje organizma. Može biti prećena depresijom, smanjenom motivacijom ili apatijom. Letargija može biti normalna reakcija na neadekvatan kvalite ...

                                               

Mikoriza

Mikoriza, je simbiotski oblik interakcije izmedu gljiva i korijenja viših biljaka. U mikoriznom kompleksu, gljive kolonizuju korijene biljke domaćina ili unutarćelijski, kao kod gljiva koje rastu na nadzemnim dijelovima drveća ili pak vanćelijski ...

                                               

Metamorfoza

Metamorfoza je biološki proces u kojem se životinja fizički razvija nakon rodenja, odnosno valjenja, uključujući promjene u obliku i strukturi životinje kroz ćelijski rast i diferencijaciju. Kroz proces metamorfoze prolaze neki insekti, vodozemci ...

                                               

Hidrofilnost

Hidrofilnost – u hemiji – je sposobnost molekule da se povezuje sa molekulama vode stvaranjem vodikove veze. Hidrofilne molekule su rastvorljive i u drugim polarnim rastvaračima. Ova osobina je važna za funkcioniranje ćelijskih membrana, djelovan ...

                                               

Lamiaceae

Lamiaceae ili Labiatae je porodica dikotiledonskih cvjetnica. Tradicijski se smatralo da je blisko srodna sa porodicom Verbenaceae, Tokom 1990-h, filogenetička istraživanja su sugerirala da mnoge rodove koji su pripisivani u Verbenaceae treba pre ...

                                               

Rosaceae

Rosaceae je porodica ruža, srednje veličine medu cvjetnicama, koja obuhvata oko 2.830 vrsta u 95 rodova. Porodica je imenovana po tipskom rodu Rosa. Medu mnogim, vrstama bogatim rodovima su Alchemilla, Sorbus, Crataegus, Cotoneaster, Rubus, and P ...

                                               

Biološki proces

Biološki procesi su životno značajni procesi za trkuće i dugoročno održavanje organizama, tj održavanje redovne i filogenetske homeostaze. Biološki uključuju brojne biohemijske reakcije i druga dogadanja koji rezultiraju a hemijskom transformacij ...

                                               

Moždano stablo

Moždano stablo ili moždano deblo, pons i srednji mozak. Manje učestalo, uključuju se i dijelovi medumozga. Moždano stabla omogućava glavne motorne i senzorne inervacije na lice i vratu, preko moždanih živaca. Od 12 parova kranijskih živaca, deset ...

                                               

Toplokrvnost

Toplokrvnost životinjskih vrsta je njihova sposobnost i stanje održavanja tjelesne temperature koja je veća od one u njihovoj okolini. Konkretno, homeotermne vrste održavaju stabilnu tjelesnu temperaturu koju reguliraju zahvaljujući metaboličkim ...

                                               

Rep (biologija)

Rep je zadnji dio tijela kod kičmenjaka koji se nastavlja na trup nasuprot glavi, sastoji se od koštane osnove, mišića i pokrovnog tkiva, a u prvom redu ima lokomotornu funkciju. U širem smislu i abdominalni dio tijela kod beskičmenjaka se naziva ...

                                               

Životna forma

Životna forma je skup ili kompleks morfološko-anatomskih, fizioloških, a u osnovi genetičkih svojstava kojima je odredena vrsta prilagodena staništu na kojem obitava. To je, dakle, sveukupnost adaptacija koje neku vrstu čine podobnom za zaposjeda ...