ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 217




                                               

Stroncij

Stroncij jest hemijski element sa simbolom Sr i atomskim brojem 38. U periodnom sistemu elemenata nalazi se u petoj periodi i drugoj glavnoj grupi, pa tako pripada zemnoalkalnim metalima. On je mehki i veoma reaktivni metal. Po Mohsovoj skali ima ...

                                               

Platina

Platina jest hemijski element, prelazni metal sa atomskim brojem 78 i hemijskim simbolom Pt. Nalazi se u 10. grupi periodnog sistema hemijskih elemenata. Platina je teški, dobro kovni, sivo-bijeli prelazni metal. Pripada plemenitim metalima i izu ...

                                               

Tantal

Tantal je hemijski element sa simbolom Ta i atomskim brojem 73. Ranije poznat kao tantalij, dobio je ime po Tantalu, mitološkom božanstvu iz antičke Grčke. Tantal je rijetki, tvrdi, plavo-sivi, sjajni prelazni metal, izrazito otporan na koroziju. ...

                                               

Ugljik

Ugljik ili karbon jeste hemijski element sa simbolom C i atomskim brojem 6. U periodnom sistemu elemenata nalazi se u IV glavnoj grupi, nazvanoj po njemu, i u 2. periodi. Spada u nemetale. U prirodi se javlja u samorodnoj formi u obliku dijamanta ...

                                               

Antimon

Antimon je hemijski element sa simbolom Sb i atomskim brojem 51. To je sjajni, sivi metaloid, koji se u prirodi većinom nalazi kao sulfidni mineral stibnit Sb 2 S 3. Spojevi antimona bili su poznati još u antička vremena i bili su korišteni za ko ...

                                               

Titanij

Titanij je hemijski element sa simbolom Ti i atomskim brojem 22. To je sjajni prelazni metal, srebrenaste boje, male gustoće ali veoma velike čvrstoće. Dosta je otporan na koroziju u morskoj vodi, zlatotopki i hloru. Titanij je otkrio William Gre ...

                                               

Kobalt

Kobalt jeste hemijski element sa simbolom Co i atomskim brojem 27. To je feromagnetični prelazni metal iz 9. grupe periodnog sistema. Po starijem sistemu imenovanja, ubrajao se u 8. sporednu grupu odnosno platinsko-željeznu grupu. Posebnost preds ...

                                               

Zvijezda asimptotskog divovskog ogranka

Zvijezda divovskog ogranak ili AGB zvijezda je razvijena zvijezda s 0.6 -10 Sunčevh masa koja je u kasnoj fazi evolucije. U jezgri AGB zvijezde odvija se gorenje vodika i helija, dok je ljuska od ugljika i kisika koji nastaju tokom trostrukog alf ...

                                               

Olovo

Olovo je hemijski element sa simbolom Pb i atomskim brojem 82. Ono je mehki, otrovni, teški metal. U periodnom sistemu stoji u 4. glavnoj grupi, odnosno 14. grupi po IUPACu te u 6. periodi. Olovo se lahko obraduje i ima nisku tačku topljenja u od ...

                                               

Fluor

Fluor je hemijski element označen simbolom F i ima atomski broj 9. U periodnom sistemu nalazi se u 7. glavnoj grupi i spada u halogene elemente. U normalnim uslovima on se nalazi u obliku dvoatomske molekule F 2 kao gas, izuzetno je reaktivan i v ...

                                               

Europij

Europij je hemijski element sa simbolom Eu i masenim brojem 63. U periodnom sistemu nalazi se u grupi lantanoida i te zbog toga ubraja u metale rijetkih zemalja. Samo su europij i americij elementi koji su nazvani po kontinentima. Kao i ostali la ...

                                               

Deuterij

Deuterij, poznat i kao teški vodik, je stabilni neradioaktivni izotop vodika kod kojeg se atomsko jezgro sastoji od protona i neutrona, za razliku od najčešće prisutnog izotopa vodika kojem se jezgro sastoji od samog protona. Atomska masa mu je 2 ...

                                               

George Paget Thomson

Sir George Paget Thomson bio je engleski fizičar. Kao i njegov otac J. J. Thomson, pohadao je Trinity koledž u Cambridgeu, gdje je neko vrijeme proveo kao postdiplomac. Radio je u Cambridgeu, Univerzitetu u Aberdeenu i Imperijalnom koledžu u Lond ...

                                               

Max Born

Max Born bio je njemačko-britanski fizičar i matematičar. Godine 1954. dobio je Nobelovu nagradu za fiziku.

                                               

John William Strutt Rayleigh

John William Strutt Rayleigh (izgovor: / ˈ r eɪ l i / bio je engleski fizičar. Dobitnik je Nobelove nagrade za fiziku 1904. godine. Najpoznatiji je po tome što je zajedno sa Williamom Ramsayem otkrio hemijski element argon, za šta je dobio Nobelo ...

                                               

1638.

Godina 1638. bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odnosno redovna godina koja počinje u ponedjeljak po deset dana sporijem julijanskom kalendaru.

                                               

Mrtvo vrijeme

Kao mrtvo vrijeme je naziv iz teorije regluacije i automatizacije za vremensku razliku izmedu promjene na ulazu sistema i odgovora na izlazu sistema. Mrtvo vrijeme može prouzrokovati nestabilan sistem, čim njegova vrijednost prede odredenu barijeru.

                                               

El-Biruni

Ebu Rahim Muhammed el-Biruni, poznati je astronom. Roden je 973. godine u blizini Kjata, glavni grad Havarizma. Umro je 1048. godine. Studirao je jezike, islamsko pravo i mnoge druge naučne oblasti. Astronomijom se počeo baviti već sa sedamnaest ...

                                               

James Clerk Maxwell

James Clerk Maxwell, bio je škotski fizičar. Njegova istraživanja obuhvataju mnoge grane fizike. Najvažnija je elektrodinamika u kojoj je matematički formulirao Faradayeva okrića. Napisao je jednačine kretanja elektromagnetnih polja Maxwellove je ...

                                               

Novovjekovna filozofija

Protestantizam kao reformacija predstavlja one kulturne, duhovne i emancipatorske faktore nastanka novovjekovne misli. Sa druge strane razvoj robne proizvodnje, predstavlja materijalni faktor razvoja novovjekovne socijalne i političke filozofije. ...

                                               

Riccardo Giacconi

Riccardo Giacconi američki astronom italijanskog porijekla, pionir je i jedan od začetnika rendgenske astronomije, dobitnik je Nobelove nagrade za fiziku u 2002. U obrazloženju Nobelovog odbora stoji da je Giacconi nagraden ``za pionirski doprino ...

                                               

Fadil Redžić

Fadil Redžić je roden 10. decembra 1946. godine u Bihaću Školovao se i studirao u Sarajevu, na Prirodno-matematičkom fakultetu, odsjek fizika, kojeg je napustio na četvrtoj godini radi profesionalnog muzičkog opredjeljenja, pa je kasnije diplomir ...

                                               

Rad (fizika)

Rad je djelovanje sile na putu. Znači, izvršeni rad je proizvod sile i puta na kojem djeluje ta sila. Oznaka u fizici za rad je W work ili A. Formula za izračunavanje rada je: A = F ∗ s {\displaystyle A=F*s}, gdje je F sila tijela, a s predeni pu ...

                                               

Nauka u srednjovjekovnom islamskom svijetu

Nauka u srednjovjekovnom islamskom svijetu, takoder poznata i po nazivu Islamska nauka, je nauka razvijana i praktikovana u islamskom svijetu za vrijeme zlatnog perioda islama. U toku tog perioda, indijska, asirska, iranska i grčka naučna djela s ...

                                               

Godina

Godina je vrijeme koje je Zemlji potrebno da jednom obide Sunce. Preciznije, to je razdoblje izmedu bilo koja dva uzastopna dolaska Zemlje u odredeni položaj naspram Sunca. Koncept se može primijeniti i na druge planete, pa je npr. Marsova godina ...

                                               

Prostor

Prostor je jedan od najvažnijih pojmova prirodne filozofije, fizike, matematike i likovnih umjetnosti. U najopćenitijem smislu prostorom se bavi topologija. Postoji više vrsta i značenja prostora.

                                               

Eduard Buchner

Eduard Buchner bio je njemački hemičar, poznat po tome što je dobio Nobelove nagrade za hemiju 1907. godine za svoja istraživanja i otkriće nećelijske fermentacije. On se smatra "ocem enzimologije".

                                               

Joseph Louis Lagrange

Lagrange je roden kao Giuseppe Luigi Lagrangia Duzepe Luidi Lagranž. Njegov otac je bio dobrostojeći službenik francuskog porijekla, no usljed špekulacija, njegova porodica je pretrpjela znatne finansijske gubitke. Lagrange upisuje Turiner Kolleg ...

                                               

Inercijalni referentni okvir

U fizici, objekt se jednoliko kreće ako se na njega ne primjenjuje nikakva vanjska sila. Kada se takvo stanje kretanja objekta ekstrapolira na neko područje prostora tako da to područje obuhvata sve druge moguće objekte u istom stanju kretanja, š ...

                                               

Paradoks blizanaca

Paradoks blizanaca je misaoni pokus u posebnoj teoriji relativnosti u kojem jedan od dva blizanaca putuje svemirskim brodom brzinom bliskom brzini svjetlosti, dok drugi ostaje na Zemlji. Nakon povratka na Zemlju, blizanac koji je putovao otkriva ...

                                               

Franz Boas

Franz Boas, jedan od pionira moderne američke antropologije i često se naziva "ocem američke antropologije." Poput mnogih drugih pionira, Boas je bio obrazovan u drugim disciplinama; posjedovao je doktorat iz fizike i obavio je poslijedoktorski r ...

                                               

Mihajlo Pupin

Mihajlo Idvorski Pupin, američki naučnik i izumitelj srpskog porijekla, roden 9. oktobra 1854. godine u selu Idvor u Banatu. Osnovno obrazovanje je stekao u Idvoru, a zatim u Pančevu da bi 1872. godine svoje školovanje nastavio u Pragu. Poslije i ...

                                               

Oliver Heaviside

Oliver Heaviside bio je elektroinženjer, matematičar i fizičar koji je prilagodio kompleksne brojeve potrebama analize električkih krugova, otkrio načine rješavanja diferencijalnih jednačina ekvivalentne Laplaceovim transformacijama te preoblikov ...

                                               

Električni naboj

Električni naboj je temeljno očuvano svojstvo nekih subatomskih čestica, koje odreduje njihovu elektromagnetnu interakciju. Električno nabijena materija utiče na, i stvara, elektromagnetna polja. Medudjelovanje izmedu naboja i polja je izvor jedn ...

                                               

Volt

Volt je mjerna jedinica SI sistema za napon, odnosno električku razliku potencijala. Broj volti je mjera jačine električnog izvora u smislu koliko je snage potrebno proizvesti za željenu jakost struje. Jedinica volt je ime dobila u čast Alessandr ...

                                               

Dorde Balašević

Dorde Balašević bio je jugoslavenski i srbijanski kantautor, pjesnik, pisac i glumac. Bio je član grupa Žetva i Rani mraz, a 1982. započeo je solističku karijeru. Ukupno je objavio 14 albuma. Glumio je u nekoliko TV-serija, za koje je pisao i muziku.

                                               

Akumulator

Akumulator spada u sekundarne galvanske elemente, tj postoji mogućnost da se puni i da se ponovo troši za razliku od primarnih kao što su obične baterije. U olovnom akumulatoru negativan pol predstavlja olovo a pozitivan olovo dioksid, i ove elek ...

                                               

Marinko Čavara

Marinko Čavara jest bosanskohercegovački političar. Od 9. februara 2015. obavlja funkciju predsjednika Federacije Bosne i Hercegovine. Potpredsjednik je Hrvatske demokratske zajednice Bosne i Hercegovine od 2015, a član te stranke od 1990.

                                               

Energija raspada

Energija raspada je energija koja se otpušta pri radioaktivnom raspadu. Radioaktivni raspad je proces pri kojem nestabilni atomski nuklidi gube energiju putem emitiranja ionizirajućih čestica i radijacijom. Ovaj raspad ili gubitak energije rezult ...

                                               

Howard Florey

Howard Florey, bio je australijski farmakolog i patolog koji je zajedno s Ernstom Chainom i Sir Alexanderom Flemingom dobitnik Nobelove nagrade za fiziologiju ili medicinu za 1945. godinu, za doprinos otkriću osobina penicilina. Iako je Fleming n ...

                                               

Moskovski državni univerzitet

Moskovski državni univerzitet, poznat i po nazivu Moskovski državni univerzitet Lomonosova, jest istraživački javni univerzitet u ruskom glavnom gradu Moskvi. Osnovao ga je polimat Mihail Lomonosov 25. januara 1755. i predstavlja najstariji i naj ...

                                               

Čvrsto stanje

Čvrsto ili kruto stanje je jedno od četiri osnovna stanja materije. Molekule u krutini su usko spakovane i sadrže najmanje kinetičke energije. Čvrst materijal karakterizira strukturna krutost i otpornost na silu, koja djeluje na površini. Za razl ...

                                               

Ognjen Prica

Ognjen Prica je bio ljevičarski intelektualac, urednik Borbe, jedan od osnivača KPJ i Narodni heroj Jugoslavije.

                                               

Harmonijski oscilator

Harmonijsko osciliranje je osciliranje kod kojeg je sila F, koja uzrokuje osciliranje, proporcionalna elongaciji osciliranja. Tijelo koji izvodi harmonijsko osciliranje zove se harmonijski oscilator i definiše se formulom: m ⋅ a = − k ⋅ Y {\displ ...

                                               

Brzina svjetlosti

Brzina svjetlosti u vakuumu iznosi 3*10 8 m/s, tačnije 299.792.458 metara u sekundi. Brzina svjetlosti jedan je od važnijih fizikalnih pojmova teorije relativnosti. Brzinu svjetlosti prvi je odredio danski astronom Olaf Remer 1676. godine. Postig ...

                                               

Zakon očuvanja energije

Zakon očuvanja energije jeste empirijski fizički zakon koji kaže da ukupna količina energije u izoliranom sistemu ostaje konstantna tokom vremena. Posljedica ovog zakona je da se energija ne može ni stvoriti ni uništiti, već samo transformirati i ...

                                               

Gondi Šapur

Ime je historijskog grada, univerziteta i bolnice izmedu gradova Šušter i Dezfula na jugo-zapadu Irana. Historijski pripada periodu dinastije Sasanida. Gondi Šapur se u različitim izvorima naziva raznim imenima poput Vendišapur, Šapurgerd i Gonde ...

                                               

51 Pegasi b

51 Pegasi b je egzoplaneta na procijenjenoj udaljenosti od 50 svjetlosnih godina u orbiti zvijezde 51 Pegasi u sazviježdu Pegaz. Ona je prva otkrivena planeta izvan Sunčevog sistema. Za njegovo otkriće njegovi otkrivači Michel Mayor i Didier Quel ...

                                               

Hagen Kleinert

Hagen Kleinert je profesor teorijske fizike na Slobodnom univerzitetu u Berlinu. Takoder, počasni je doktor nauka na Zapadnom univerzitetu u Temišvaru, počasni doktor nauka na Kirgijsko-Ruskom Slavenskom univerzitetu u Biškeku, kao i počasni član ...

                                               

Radiologija

Radiologija je medicinska disciplina koja u dijagnostici primjenjuje medicinsko snimanje, kao i za liječenje bolesti u tijelima životinja, uključujući i ljude. Razne tehnike snimanja kao što su rendgenska radiografija, ultrazvuk, računarska tomog ...