ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 218




                                               

Prostorvrijeme

Prostorvrijeme je fizikalni pojam koji se najčešće povezuje sa Einsteinovom teorijom relativnosti, a važan je jer objedinjuje prostorne dimenzije i vremensku dimenziju u jednu pojavu. Einsteinovom teorijom i kasnije mjerenjima dokazano je da su p ...

                                               

Robert Goddard

Robert Hutchins Goddard, Massachusetts, 5. oktobra 1882. – Baltimore, Maryland, 10. augusta 1945) je bio američki profesor, fizičar, matematičar i izumitelj, najpoznatiji po tome što je prvi napravio i testirao raketu na tečno gorivo 1926. godine ...

                                               

Angela Merkel

Angela Dorothea Merkel jest njemačka političarka, bivša predsjednica Kršćansko-demokratske unije i od 22. novembra 2005. njemačka kancelarka. Izmedu 1991. i 1994. bila je Vladina ministarka za žene i omladinu a od 1994. pa do 1998. Vladina minist ...

                                               

Ubrzanje

Ubrzanje, kao fizikalna veličina, je promjena brzine u jedinici vremena. Jedinica za ubrzanje prema SI sistemu je metar u sekundi na kvadrat odnosno matematički izraženo: m s −2. Ubrzanje je vektorska veličina što znači da je osim intenzitetom od ...

                                               

Brzina zvuka

Brzina zvuka je brzina kojom se u nekom mediju šire zvučni talasi. Ovisi o elastičnosti i gustoći medija za suhi vazduh pri temperaturi od 20°C iznosi 343 m/s. Talasi s u gasu i tekućini longitudinalni dok kod materije u krutom stanju mogu biti i ...

                                               

Francis Crick

Francis Harry Compton Crick bio je britanski molekularni biolog, biofizičar i neuronaučnik. U 1953., zajedno sa Jamesom Watsonom napisao je akademski rad predlažući dvostrukospiralnu strukturu molekula DNK. Zajedno s Watsonom i Maurice Wilkins za ...

                                               

François Arago

Arago je roden u Estagelu, malom selu blizu Perpignana, u départementu Pyrénées-Orientales, katalonskoj Francuskoj. Bio je najstariji od četvorice braće. Jean 1788 1836. godina se preselio u Sjevernu Ameriku i postao general meksičke vojske. Jacq ...

                                               

Barion

Barioni su kompozitne subatomske čestice sastavljene iz tri kvarka. Barioni i mezoni pripadaju porodici hadrona, česticama zasnovanim na kvarkovima. Naziv barion je izvedeno iz grčke riječi βαρύς, sa značenjem teško, jer je u vrijeme kad je otkri ...

                                               

Talasna funkcija

Talasna funkcija predstavlja sinusnu funkciju, iz koje možemo izračunati većinu podataka vezanih za talas. Talasna funkcija glasi: Y = Y o ∗ s i n w t − k x {\displaystyle Y=Yo*sinwt-kx} gdje je: Yo - max. elongacija tj. amplituda, w - ugaona brz ...

                                               

Arhimed

Arhimed iz Sirakuze, navodno jedan od trojice najgenijalnijih matematičara svih vremena, bio je vrhunac helenske matematike i najveći fizičar starog vijeka. Rodio se 287. godine prije nove ere. Njegov otac bio je Fidija, astronom i matematičar, j ...

                                               

Osciliranje

Osciliranje ili titranje je vremenski ovisna promjena bilo koje mjerne veličine u nekom sistemu oko srednje vrijednosti. Osciliranje se najčešće proučava u fizici, ali osciliranje postoje, npr. i u biološkim i ekonomskim sistemima. Mogući oblici ...

                                               

Kosi hitac

Kosi hitac je kretanje tijela bačenog početnom brzinom pod odredenim uglom. Putanja je parabola s tjemenom na vrhu. Ugao pod kojim je tijelo bačeno zove se ugao elevacije ili elevacioni ugao.

                                               

Elektromagnetizam

Riječ elektromagnetizam je spoj dva grčka termina, ἢλεκτρον, ēlektron, "ćilibar", i μαγνήτης, magnetno, od "magnítis líthos", što znači "magnezijski kamen", vrsta željezne rude. To je nauka o elektromagnetnim pojavama, definisana u smislu elektro ...

                                               

Mjerenje

Mjerenje je odredivanje vrijednosti fizikalne veličine skupom eksperimentalnih operacija uz pomoć odgovarajućih tehničkih sredstava mjerenja. Zbog toga su veličina i mjerenje dva osnovna pojma u metrologiji. Izmjerena veličina se iskazuje numerič ...

                                               

Nuklearna fuzija

Nuklearna fuzija je nuklearna reakcija u kojoj se više nuklearnih jezgra spaja i pri čemu se stvara teže nuklearno jezgro. Ona je praćena oslobadanjem ili apsorpcijom energije u zavisnosti od mase uključenih nuklearnih jezgara. Jezgra željeza i n ...

                                               

Jednoliko kretanje po pravcu

Jednoliko pravolinijsko kretanje ili jednoliko kretanje po pravcu je kretanje tijela bez ubrzanja. Tijelo se kreće uvijek istom brzinom i tokom čitavog puta prevaljuje uvijek jednake puteve. Formula za brzinu tijela tokom jednolikog pravolinijsko ...

                                               

Jouleov zakon

Jouleov zakon je fizički zakon koji pokazuje vezu izmedu toplote, koju stvara električna struja koja teče kroz provodnik. Dobio je ime po Jamesu Jouleu, koji je proučio ovaj fenomen 1840. godine. Jouleov zakon se ovako izražava: P = U ⋅ I = I 2 ⋅ ...

                                               

Prirodne jedinice

U fizici, prirodne jedinice su fizikalne jedinice za mjerenje definisane pomoću univerzalnih fizikalnih konstanti, tako da neke izabrane fizikalne konstante imaju numeričku vrijednost 1, kada su izražene u nekom skupu prirodnih jedinica.

                                               

Sergej Lavrov

Sergej Viktorovič Lavrov ruski je političar. Posao ministra vanjskih poslova Ruske Federacije obavlja neprestano od 2004. godine do danas u službi predsjednika Vladimira Putina i Dmitrija Medvedeva. Prije toga bio je sovjetski diplomata i ruski a ...

                                               

Slobodni pad

Slobodni pad je jednoliko ubrzano kretanje tijela uzrokovano djelovanjem Zemljine privlačne sile ili sile teže. Pri tome tijelo pri padu prevaljuje sve veće puteve, jer je brzina pada sve veća. Kao iznos ubrzanja uzima se ubrzanje gravitacione si ...

                                               

Putanja

Putanja je krivulja po kojoj se tokom kretanja kreće materijalna tačka ili središte mase nekog tijela. U općem slučaju putanja može biti bilo kakva prostorna krivulja. Ukoliko jednačina putanje nije unaprijed poznata, može se odrediti tako da se ...

                                               

Elon Musk

Elon Musk južnoafrički, te kanadsko-američki je tajkun, investitor, inženjer i izumitelj. Musk je osnivač, direktor i glavni tehnički direktor SpaceX-a; suosnivač, investitor, direktor i proizvodni ahitekt Tesle; dopredsjedavajući u OpenAI; osniv ...

                                               

Wilhelm von Humboldt

Wilhelm von Humboldt je bio njemački mislilac i državnik. Za svog života naučio je francuski, engleski, španski, grčki, latinski, baskijski, madarski, češki, litvanski, sanskrit i japanski jezik. Francuska odnosno romanska kultura mu je bila uzor ...

                                               

Mladen Deželić

Mladen Deželić bio je hrvatski i bosanskohercegovački hemičar. Roden u Zagrebu, sin je dr. Velimira Deželića starijeg, pisca, leksikografa i bibliotekara, osnivača Družbe "Braća Hrvatskoga Zmaja". U Zagrebu je završio Klasičnu gimnaziju 1919. i s ...

                                               

Piezoelektricitet

Piezoelektricitet je pojava kratkotrajne električne struje kada se kristal naglo pritisne u odredenom kristalografskom smjeru. Naprezanje pri pritiskanju je malo i u potpunosti elastično. Neki često zastupljeni minerali pokazuju piezoelektricitet ...

                                               

Vrhunska tehnologija

Najstarija upotreba termina "vrhunska tehnologija" datira još iz 1910. godine, kada se po prvi put pojavila u inženjerskom priručniku, kojeg je napisao H.H. Suplee, po imenu Gas Turbine: progress in the design and construction of turbines operate ...

                                               

Sektor za hidrogeologiju zavoda za geologiju Federacije Bosne i Hercegovine

Sektor za hidrogeologiju je jedan od šest sektora odnosno organizacionih jedinica u Federalnom Zavodu za geologiju čiji je osnivač Vlada Federacije Bosne i Hercegovine.

                                               

Stanislav Vinaver

Poslednje godine 1945-55 u Beogradu, radeći kao profesionalni književnik, satiričar i prevodilac sa francuskog, engleskog, ruskog, češkog, poljskog i nemačkog jezika. Njegovi specifični prevodi, u kojima je zarad prenošenja najdubljeg smisla i tu ...

                                               

Zekerijah Osmić

Zekerijah Osmić je bosanskohercegovački političar roden u Brčkom 1956. godine, gdje je završio osnovnu, srednju školu i Ekonomski fakultet. Od 2014. godine obavlja potpredsjedničku funkciju u Socijaldemokratskoj partiji BiH. Od 1976. godine radio ...

                                               

Površinski napon

Površinski napon ili površinska napetost je sklonost sažimanju površine tečnosti koja dopušta suprotstavljanje vanjskoj sili. Površinski napon je važna osobina koja značajno utječe na ekosistem. Površinski napon je izložen, naprimjer, u svako vri ...

                                               

Imanski šarti

Imanski šarti su šest stubova vjerovanja, odnosno pripadnosti islamu. Osoba koja srcem prihvaća, odnosno vjeruje u tih šest stvari je musliman. Tih šest stubova vjere su: vjerovati u Božije poslanike Ve Rusulihi, vjerovati u Božije kitabe Ve Kutu ...

                                               

Masa

Masa je osobina nekog tijela. U svakodnevnom životu često se zamjenjuje sa težinom što je neispravno jer su to dvije različite fizikalne veličine. Neke razlike: masa je apsolutna dok težina zavisi od gravitacije; masa se mjeri vagom, a težina din ...

                                               

Nuklearna centrala

Nuklearna elektrana je elektrana koja kao izvor energije koristi toplotu dobijenu u nuklearnom reaktoru, a po svemu ostalom se ne razlikuje bitno od termoelektrane koja koristi fosilno gorivo. Nuklearne elektrane razlikuju se prema tipu nuklearno ...

                                               

Spisak naučnika čija se imena koriste u jedinicama SI sistema

Ovo je spisak naučnika čija su imena data medunarodnim jedinicama od strane Medunarodnog komiteta za težine i mjere. Medunarodni sistem jedinica, poznat po francuskoj skraćenici SI najšire je korišteni sistem mjernih jedinica. Postoji 7 osnovnih ...

                                               

Tabela matematičkih simbola

Ovo je spisak matematičkih simbola koji se koriste u svim oblastima matematike za izražavanje formula ili predstavljanja konstanti. Matematički koncept ne zavisi od simbola koji je izabran da ga predstavlja. Za mnoge od simbola navedenih ispod, s ...

                                               

Naučna metoda

Metoda ili metod je postupak i/ili slijed postupaka u zvodenju odredene radnje ili procesa – u naučnoistraživačkim aktivnostima, struci i sakodnevnom životu. Ako prikladna i vjerodostojna primjena metoda, prema izvornim receptima,u ponovljenom po ...

                                               

Elektronvolt

U fizici, elektronvolt jeste jedinica energije jednaka približno 160 zeptodžula ili 1.6 × 10 − 19 džula. Po definiciji, to je količina energije dobijene nabojem jednog elektrona koji se pomjera kroz električnu potencijalnu razliku jednog volta. T ...

                                               

Valentin Gluško

Valentin Petrovič Gluško bio je sovjetski inženjer, i u vrijeme svemirske trke izmedu SAD i Sovjetskog Saveza bio je glavni dizajner raketnih motora sovjetskog kosmičkog programa.

                                               

SI sistem

Medunarodni sistem jedinica predstavlja u fizici najrasprostranjeniji sistem mjernih jedinica za fizikalne jedinice. U većini država upotreba medunarodnog sistema jedinica je propisana zakonom, što posebno važi za trgovinu.

                                               

Mjere za dužinu

Mjere za dužinu su veličine kojima se mjere fizičke dimenzije predmeta i prostora i udaljenosti. Prema Medunarodnom sistemu mjernih jedinica SI osnovna mjera za dužinu je metar od: grčki: μέτρον - metron, mjera. To je razmak izmedu dva zareza na ...

                                               

Kinetička energija

Kinetička energija je energija koju tijelo dobija kretanjem. Ona zavisi od mase tijelo i brzine kojom se to tijelo kreće. Što je veća brzina i masa, to je veća kinetička energija tog tijela tj. masa tijela i brzina kojom se to tijelo kreće su pro ...

                                               

Kosmičko zračenje

Kosmičko zračenje je emisija visokoenergetskih protona i atomskih jezgara koji se kreću kroz svemir gotovo brzinom svjetlosti. Potiču od Sunca, izvan Sunčevog sistema u njegovoj, udaljenim galaksijama. Otkrio ih je Victor Hess 1912., u eksperimen ...

                                               

Tokamak

Tokamak je mašina za proizvodnju toroidalnog magnetskog polja za razgraničenje plazme. To je jedan od najviše istraživanih kandidata za proizvodnju kontrolirane termonuklearne fuzijske energije. U novije se vrijeme uredaji ovakvog tipa nazivaju z ...

                                               

Potencijalna energija

Potencijalna energija je podvrsta mehaničke energije. U mehaničku energiju još spada i kinetička energija. Kod potencijalne energije razlikujemo gravitacijsku i elastičnu potencijalnu energiju. Potencijalna energija ne može nastati i ne može nest ...

                                               

Ugaono ubrzanje

Ugaono ubrzanje je promjena ugaone brzine po jedinici vremena. Po SI sistemu mjeri se u radijanima po sekundi na kvadrat, a inače se označava sa grčkim slovom alfa.

                                               

Paradoks ljestava

Paradoks ljestava je misaoni pokus u posebnoj teoriji relativnosti u kojem dugačke ljestve krečući se vodoravno brzinom bliskom brzini svjetlosti bivaju podložne kontrakciji dužine tako da mogu biti smještene u manju garažu.

                                               

Količina kretanja

Fizikalna veličina koju zovemo količina kretanja je vektorska veličina čiji je intenzitet definisan kao p = m v {\displaystyle \mathbf {} p=mv} gdje je m {\displaystyle \mathbf {} m} masa tijela, a v {\displaystyle \mathbf {} v} brzina. Taj je ve ...

                                               

SPEC CPU2006

SPEC CPU2006 je benchmark kolekcija neprofitne organizacije SPEC, a fokusira se na mjerenje brzine procesora. Sastoji se od dvije komponente koje se fokusiraju na računanje performansi dvije različite snage računanja: CINT2006 okruženje mjeri sna ...

                                               

Fethullah Gülen

Muhammed Fethullah Gülen je turski propovjednik, bivši imam, i pisac. On je osnivač Gülen pokreta. Trenutno živi u dobrovoljnom egzilu u Saylorsburgu u Pennsylvaniji, Sjedinjene Države. Gülen uči anadolijsku hanefijsku verziju islama, koja proizi ...

                                               

Muhamed Muminović

Muhamed Muminović jeste bosanskohercegovački astronom. Muhamed Muminović je roden 28. augusta 1948. godine u Banjaluci. Njegova porodica se 1951. godine seli u Sarajevo. U periodu izmedu 1972. i 2018. godine napisao je 15 knjiga i priručnika iz a ...