ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 60




                                               

Fiziologija biljaka

Fiziologija biljaka je biološka nauka koja proučava životne procese i funkcije biljnih organizama. Kao samostalna nauka, u suvremenom stmislu ovog pojma, definirana je krajetn 18. stoljeća, kada je Francuz Žan Senebije objavio obimna djela iz ove ...

                                               

Homeostaza

Homeostaza označava održavanje stalnih uvjeta u unutrašnjoj okolini ćelija. Gotovo svi organi i tkiva u tijelu vrše funkcije koje doprinose održavanju ovih stalnih uvjeta. Iz pluća npr. dolazi kisik u onoj količini koja je potrebna ćelijama, bubr ...

                                               

Norepinefrin

Noradrenalin ili norepinefrin je organski spoj u porodici kateholamina, koji funkcionira u mozgu i tijelu kao hormon i neurotransmiter. Naziv "noradrenalin", izveden iz latinskih korijena što znači "pored / pored bubrega", češće se koristi u Veli ...

                                               

Nektar

Nektar je šećerom bogata tekućina proizvedena u biljnim žlijezdama zvanim nektarije ili mednice, bilo u cvijetu kojim privlači životinjske oprašivače ili u vancvijetnim nektarijama. Izvor su nutrijenata za životinje mutualiste, što zauzvrat pruža ...

                                               

Translokaza

Ovi enzimi kataliziraju kretanje iona ili molekula kroz membrane ili njihovo razdvajanje unutar membrana. Reakcija je označena kao prelazak sa "strane 1" na "stranu 2", jer oznake "u" i "van", koje su ranije korištene, mogu biti dvosmislene. Tran ...

                                               

Aspartil proteaza

Aspartil proteaze ili aspartat proteaze EC 3.4.23 su katalitski tip proteaznih enzima, koji koriste aktivirane molekule vode vezane za jedan ili više aspartatnih ostataka. Kataliziraju razgradnju peptidnih supstrata. U principu, oni u aktivnom mj ...

                                               

Nekodirajuća RNK

Nekodirajuća RNK je funkcionalna RNK koja se ne translira u protein. Za ovu klasu RNK, rjede se koriste sinonimi RNK koja ne kodira protein, neinformacijska RNK i nefunkcijska RNK. Termin mala RNK se često koristi za kratke bakterijske ncRNk mole ...

                                               

Okosnički lanac

Okosnički lanac ili okosnica ili kičmeni lanac ili glavni lanac – u nauci o polimerima – je serija kovalentno poveznih atoma koji skupa tvore kontinuirani lanac molekule.

                                               

Racemizacija

Racemizacija – u hemiji – odnosi se na konverziju enantiomerne čiste smjese – mješavinu u kojoj se javlja više od jednog enantiomera. Enantiomer je poznat i kao optički izomer stereoizomernog para molekula koje nemaju svojstvo medusobne superpozi ...

                                               

Lutheran sistem antigena

Lutheran sistem antigena ili Lutheran sistem krvnih grupa je sistem krvnih antigena zasnovan na prisustvu LU proteina na eritrocitima. Protein je kodiran iz BCAM, zvanog i CD239, gena, na hromosomu 19.

                                               

Soja

Soja jeste vrsta leguma, porijeklom iz istočne Azije, a koja se uzgaja širom svijeta zbog svojih jestivih bobica, korištenih na brojne načine. Organizacija za hranu i poljoprivredu UN-a ne ubraja je u mahunarke nego u uljne biljke. Obroci od sojn ...

                                               

Intermedijarni filament

Prelazni filamenti ili – prema posvojenici zvani Intermedijarni filament – su citoskeletne komponente kojwe su nadene u ćelijama mnogih vrsta višećelijskih životinja. Sastavljeni su od porodice srodnih proteina koji dijele opća svojstva strukture ...

                                               

Urodilatin

Urodilatin je hormon koji uzrokuje natriurezu, pojačavanjem bubrežnog krvotoka. Izlučuje se kao odgovor na povećanje srednjeg arterijskog pritiska i povećani volumen krvi iz ćelija distalnog dijela tubula i sabirnog kanala. Važan je kod oligurnih ...

                                               

Želudačni inhibicijski polipeptid

Želudačni inhibicijski polipeptid ili želudačni inhibicijski peptid, je glukozno-zavisni insulinotropni peptid, član porodice sekretinskih hormona. Iako je slab inhibitor lučenja želučane kiseline, njegova glavna uloga je stimulirati lučenje insu ...

                                               

Med

Med je slatka viskozna tečnost koja dolazi iz medonosnih biljaka. Med je najčešće vodeni rastvor glukoze, fruktoze, te saharoze. Sadrži aromatične materije, šećer i kiseline. Ima visoku kaloričnu vrijednost, sadrži hranjive materije. Dijeli se na ...

                                               

Sarkozin

Sarkozin, takoder poznat kao N -metilglicin, meduprodukt je i nusprodukt u sintezi i razgradnji glicina. Sarkozin se metabolizira u glicin pomoću enzima sarkozin dehidrogenaza, dok glicin - N - metil transferaza stvara sarkozin iz glicina. Sarkoz ...

                                               

Krotonil-CoA

Krotonil-koenzim A ili kratko krotonil-CoA je meduproizvod fermentacije buterne kiseline i metabolizma lizina i triptofana. U toku degradacije ovih aminokiselina proizvodi se α-ketoadipat, koji se putem oksidacije dekarboksilira i pretvara u glut ...

                                               

Hemijski spoj

Hemijski spoj jeste čista hemijska supstanca koja se sastoji iz dva ili više različitih hemijskih elemenata, a koja se pomoću hemijskih reakcija može razdvojiti u jednostavnije supstance. Svaki hemijski spoj ima jedinistvenu, definiranu hemijsku ...

                                               

Angiotenzin

Angiotenzin je peptidni hormon koji uzrokuje vazokonstrikciju i porast krvnog pritiska. Dio je sistema renin – angiotenzin, koji regulira krvni pritisak. Angiotenzin takoder stimulira oslobadanje aldosterona iz kore nadbubrežne žlijezde da bi pro ...

                                               

Grašak

Grašak je jednogodišnja zeljasta biljka iz porodice Fabaceae: mahunarke, a kao povrće se svrstava u zrnaste mahunarke.

                                               

Izobutanol

Izobutanol – poznat i kao izobutil-alkohol, IBA, 2-metil-1-propanol, 2-metilpropil-alkohol, izopropilkarbinol, IUPAC ime: 2-metilpropan-1-ol – je organski spoj sa formulom 2 CHCH 2 OH. Ova bezbojna, zapaljiva tečnost karakterističnog mirisa se ug ...

                                               

Ksilem

Ksilem je, uz floem, jedno od dva tipa transportnog tkiva kod vaskularnih biljaka. Najbolje poznato ksilemsko tkivo je drvo, iako ga imaju i druge biljke. Osnovna funkcija mu je transport vode i biljnih nutrijenata. Nekada se smatralo da se provo ...

                                               

Aldehid

Aldehidi su organski spojevi koji sadrže formil grupu. Ona je funkcijska grupa sa strukturom R-CHO, koja sadrži karbonil centar povezan sa vodikom i bočnom R grupom, koja je svaki generički alkil ili bočni lanac. Grupa bez R se naziva aldehidna g ...

                                               

Ekspresija gena

Ekspresija gena je proces kojim se informacija iz gena prepisuje i prevodi u funkcionalni genski produkt. Ovi proizvodi su obično proteini, ali i ne-proteinski kodirajući geni, kao što su tRNK ili snRNK, proizvodi su funkcionalne RNK. Proces eksp ...

                                               

Nonsens mutacija

Nonsens mutacije ili tačkaste nonsens mutacije – u genetici – su tačkaste promjene u sekvenci DNK koje rezultiraju preranom pojavom stop kodona ili tačkastog nonsens kodona u transkribiranoj iRNK i u skraćenom, nepotpunom i obično nefunkcionalnom ...

                                               

Zrnaste ćelije

Zrnasta ćelija, granulozna ćelija ili folikulska ćelija je somatska ćelija spolne vrpce koja je usko povezana sa razvoju ženskih gameta u jajnicima sisara.

                                               

Kaderin

Kaderin ili kadherin je molekula glikoproteina koja, pod uticajem Ca 2+, posreduje u ćelijskoj adheziji. Ime dolazi mu od sažimanja sintagme ka lcijska adhe zija. Površine ćelija sa kaderinima negativnog imaju električni naboj, zahvaljujući prisu ...

                                               

Izotip

Izotip – u imunologiji – je imunoglobulin Iga, koji je kodiran segmentima konstantne regije imunoglobulinskog gena koji formira dio Fc i donji segmenta Fab dijela antitela. Ekspresija specifičnog izotipa odreduje funkciju antitijela preko specifi ...

                                               

Dihidrotestosteron

Dihidrotestosteron je endogeni androgen spolni steroid i hormon. Sintezu DHT iz testosterona katalizira enzim 5α-reduktaza, u odredenim tkivima, uključujući prostatu, sjemenske vezikule, epididimise, kožu, dlakin folikul, jetru i mozak. Ovaj enzi ...

                                               

Smislenost (genetika)

Smislenost – u molekulskoj biologiji i genetici, odnosi se na molekule nukleinskih kiselina, posebno lanaca DNK ili RNK i prirodu uloga lanaca i njihove komplementarnosti u odredivanju sekvenci aminokiselina. Ovisno o kontekstu, smislenost može i ...

                                               

Prednji režanj hipofize

Prednji režanj hipofize – adenohipofiza ili kraće prednja hipofiza – je glavni organ endokrinog sistema. Ovaj žlijezdani režanj, zajedno sa zadnjim režnjem čini hipofizu. Prednja hipofiza regulira nekoliko značajnih fizioloških procesa, uključuju ...

                                               

Stereoizomer

Enantiomeri su stereoizomeri koji se medusobno odnose kao predmet i lik u ogledalu. Svaki stereocentar datog enantiomera ima suprotni hemijski raspored na odgovarajućem hiralnom atomu drugog enantiomera. Enantiomeri imaju identična fizička obilje ...

                                               

Kreatin

Kreatin je organski spoj sa nominalnom formulom CNCH 2 CO 2 H. U rastvoru, ova vrsta postoji u raznim modifikacijama. Kreatin se nalazi kod kičmenjaka, gdje olakšava recikliranje adenozin-trifosfata, energetskog izvora ćelije, prvenstveno u mišić ...

                                               

Ćelijska membrana

Ćelijska membrana ili plazma membrana je spoljni – polupropustljivi – omotač i dio protoplazme. Protoplazma svake ćelije, bez obzira na njenu unutrašnju diferencijaciju i bez obzira na to da li se radi o prokariotskoj ili eukariotskoj ćeliji, ima ...

                                               

Jedrova pora

Jedarne pore, su proteinski kompleksi u jedarnoj ovojnici ćelijskog jedra eukariota. Jedari ovoj sastoji se od dvostruke membrane. Nuklearne pore prolaze kroz obje membrane, a ponašaju se kao "vrata" i omogućavaju transport odredenih molekula u i ...

                                               

Cikloserin

Ciklosterin je tuberkulostatik koji se koristi, zajedno s drugim antituberkuloznim lijekovima, za liječenje aktivne tuberkuloze otporne na lijekove. Uzima se na usta.

                                               

Glavni kompleks histokompatibilnosti

Glavni kompleks histokompatibilnosti je skup molekula na površini ćelija, kodiranih velikom porodicom gena koja kontrolira glavni dio imunog sistema svih kičmenjaka. MHC molekule posreduju u interakcijama leukocita pa se takoder nazivaju i leukoc ...

                                               

Volfram

Volfram je hemijski element sa simbolom W i atomskim brojem 74. Spada u prelazne metale. U periodnom sistemu elemenata stoji u VI B grupi odnosno grupi hroma. Volfram je srebreni sjajni metal, u svom čistom stanju je krhak teški metal, velike rel ...

                                               

Tanin

Tanin jeste adstringent, gorki biljni polifenolni spoj koji se veže i adsorbira na bjelančevinama i mnogim drugim organskim spojevima uključujući i aminokiseline i alkaloide. Pojam tanin, označava korištenje tanina iz drveta hrasta u svrhu štavlj ...

                                               

Genomika

Genomika je nauka koja izučava strukturu i organizaciju genoma, te mogućnostima njihovih vještačkih izmjena, tj. ciljanog rekomponiranja. To je područje genetike koje pročava metode rekombinantne DNK, metode analize DNK i bioinformatiku sekvenci, ...

                                               

Slučajna zavojnica

Slučajna zavojnica je polimerna konformacija u kojoj su monomerne podjedinice orijentirane nasumično, a još uvijek su vezane do susjedne jedinice. To nije jedan specifični oblik, već statistička raspodjela oblika za sve lance u populaciji makromo ...

                                               

Tkivna tekućina

Meduprostorna tečnost ili tekućina – poznatija kao intersticijska tečnost ili tkivna tečnost – je rastvor koji oplakuje i okružuje ćelije u tkivima višećelijskih životinja. To je glavna komponenta unutarćelijske tečnosti, koja uključuje i plazmu ...

                                               

CKMT1A

Kreatin kinaza U-tipa, mitohondrijska, koja se naziva i sveprisutna mitohondrijska kreatin-kinaza, kod ljudi je kodirana genom CKMT1A. CKMT1A katalizira reverzibilni prenos γ-fosfatne grupe ATP u gvanidino grupu Cr dajući ADP i PCr. Oštećenje CKM ...

                                               

Retrovirus

Retrovirus je pripadnik virusne porodice Retroviridae – virusa koji se umnožavaju u ćeliji domaćina putem procesa reverzne transkripcije. To je jednolančani pozitivno smisleni RNK virus sa DNK medustepenom, a ćelije domaćina napada kao parazit. U ...

                                               

Dušik

Dušik, nitrogen ili azot jeste hemijski element sa atomskim brojem 7 i hemijskim simbolom N. Simbol je izveden iz njegovog latinskog naziva nitrogenium. Slavenski naziv dušik dobio je jer guši disanje i plamen, a slično porijeklo vodi i naziv azo ...

                                               

Enzimska kataliza

U 1958., Daniel Koshland je predložio izmjenu modela brava-ključ: pošto su enzimi prilično fleksibilne strukture, aktivno mjesto kontinuirano preoblikuje interakcije s podlogom kao i podloga u interakciji s enzimom. Kao rezultat toga, za podlogu ...

                                               

Organska hemija

Organska hemija je grana hemije koja proučava hemijske spojeve zasnovane na hemijskom elementu ugljiku, uz izuzetak nekoliko neorganskih spojeva ugljika i oblika čistog elementarnog ugljika. Velike mogućnosti spajanja atoma ugljika daju mu sposob ...

                                               

Simbiogeneza

Simbiogeneza ili endosimbiotska teorija je evolucijska teorija koja objašnjava porijeklo eukariotskih ćelija od prokatiota. Prema njoj, nekoliko ključnih eukariotskih organela je nastalo u simbiozi izmedu pojedinih jednoćelijskih organizama. Tako ...

                                               

Ribozim

Ribozimi su RNK molekule koje su sposobne za katalizu specifičnih biohemijskih reakcija, slično djelovanju proteinskih enzima. Otkriće ribozima 1982. pokazalo je da RNK može biti i genetički materijal i biološki katalizator i doprinijelo postavci ...

                                               

Proksimalna izuvijana cijev

Proksimalna cjevčica je segment nefrona u bubrezima, koji započinje od bubrežnog pola Bowmanove čahure do početka Henleove petlje. Dalje se može podijeliti u proksimalni izuvijani kanalić i proksimalni ravni kanalić.