ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 75




                                               

Bilion

Prva upotreba zabilježena je u Francuskoj u 15. vijeku. Nastalo je spajanjem riječi bi bs."dva" i milion, pravo značenje je u stvari milion na kvadrat. Oko 18. vijeka počela je upotreba i u Njemačkoj. Medutim 1721. u Francuskoj bilion je imao zna ...

                                               

Nekropola Maculje

Nekropola stećaka Maculje smještena je na području Rostova izmedu Novog Travnika i Gornjeg Vakufa, na oko 20 kilometara od Novog Travnika. Narodna tradicija dala je nekropoli ime Kameni svatovi. Nekropola ima 101 stećak i 16 krstova. Stećci su ug ...

                                               

VeriChip

VeriChip je radioidentifikacijski čip, koji se može ugraditi u ljudsko tijelo. Proizvodi ga američka kompanija "VeriChip Corporation", koje je podružnica kompanije Applied Digital. VeriChip je prvi radioidentifikacijski čip kojeg je američka orga ...

                                               

Protagora

Protagora roden je oko 481. p. n. e. u Abderi u antičkoj Grčkoj. On je bio predsokratovski filozof a Platon ga je ubrojao medu sofiste, u svom dijalogu istog imena u kojem ga naziva osnivačem profesionalnog sofizma ili učitalja "vrlina". Umro je ...

                                               

Neandertalac

Neandertalci je zajednički naziv za više populacija izumrle vrste roda Homo, srodne recentnoj ljudskoj vrsti Homo sapiens. Imenovani su po prvootkrivenom nalazu u dolini rijeke Neander, u blizini Düsseldorfa, Njemačka, 1856. Naseljavali su Evropu ...

                                               

Milino Selo (Lukavac)

Tokom rata u Bosni i Hercegovini ovo naselje je pretrpjelo značajna materijalna i ljudska stradanja, zbog neposredna blizine linije razdvajanja Armije BiH i oružanih snaga VRS. Tokom operacija 1995. godine, naselje kao i najveći dio planine Ozren ...

                                               

Sicilija

Sicilija jest najveće ostrvo u Sredozemnom moru i autonomna regija u Italiji. Smještena je jugozapadno od vrha italijanske "čizme". Od ostatka Italije odvojena je Mesinskim prolazom, moreuzom širine od oko 5 km. Njen najistaknutiji orijentir je p ...

                                               

7. milenij p. n. e.

Za vrijeme 7. milenija p. n. e. poljoprivreda se proširila iz Anadolije na Balkan. Svjetsko stanovništvo je u suštini bilo stabilno i brojalo oko 5 miliona ljudi, uglavnom raštrkanih širom globusa na mala plemena lovaca-sakupljača. U poljoprivred ...

                                               

2003.

26. novembar - Concordov posljednji let iznad Bristola, UK. 4. april - Američke vojne snage zauzele bagdadski medunarodni aerodrom "Sadam" i preimenovale ga u "Bagdad International". 20. novembar - Detonirano nekoliko bombi u Istanbulu, Turska. B ...

                                               

Irak

Irak je suverena država u jugozapadnoj Aziji. Obuhvata područje Mezopotamije izmedu rijeka Eufrat i Tigris i susjedna planinska i pustinjska područja. Na jugoistoku kratkom obalom izlazi na Perzijski zaliv. Na jugu graniči s Kuvajtom i Saudijskom ...

                                               

Gejzir

Gejzir je posebna vrsta geotermalnog izvora čija je karakteristika naglo i neočekivano izbacivanje tople ili vrele vode i vodene pare. Riječ gejzir nastala je iz islandskog naziva za eruptivni izvor kod Haukadalura na Islandu, a korijen riječi je ...

                                               

Elektronski mikroskop

Elektronski mikroskop jest uredaj koji pomoću snopa visokoenergetskih elektrona daje ljudskom oku prepoznatljivu slikovnu informaciju o strukturi objekata vrlo malih razmjera. Dobijena informacija registrira se u obliku "slike" s povećanjem od ne ...

                                               

Lav

Lav je životinjska vrsta iz porodice mačaka. Za razliku od drugih mačaka, lavovi žive u čoporima. Danas najviše naseljavaju Afriku kao i u neka područja Azije. Lako ga je prepoznati po grivi koju imaju mužjaci.

                                               

Medunarodna svemirska stanica

Medunarodna svemirska stanica jeste svemirska stanica u niskoj Zemljinoj orbiti. Program ISS je zajednički projekt izmedu pet svemirskih agencija koje tu učestvuju: NASA, Roscosmos, JAXA, ESA i CSA. Vlasništvo i upotreba svemirske stanice utvrduj ...

                                               

Tapetum lucidum

Svjetleći očni sloj, poznatiji kao tapetum lucidum lat. = svijetla tapeta je sloj tkiva u oku mnogih kičmenjaka. Ležeći odmah iza mrežnjače, on je retroreflektor. Reflektira vidljivu svjetlost natrag kroz mrežnjaču, povećavajući svjetlost dostupn ...

                                               

Finska

Republika Finska jeste nordijska država u sjeveroistočnoj Evropi, koja spada u fenoskandiju, ograničena Baltičkim morem na jugozapadu, Finskim zalivom na jugoistoku i Botničkim zalivom na zapadu. Finska ima granice sa Švedskom, Norveškom i Rusijo ...

                                               

2. decembar

1971 – Sovjetski vasionski brod "Mars 3", bez ljudske posade, spustio se na Mars. 1949 – Zvanično počeo sa radom Univerzitet u Sarajevu. 2003 – Momir Nikolić, prvi je oficir Vojske Republike Srpske koji je priznao krivicu za učešće u ubistvu prek ...

                                               

Ekstremni skokovi u vodu

Ekstremni skokovi u vodu jest sportska disciplina u kojoj takmičar skače u vodu sa stijena ili drugih uzvišenja viših od 10 m. Oni spajaju tehnike klasičnih skokova u vodu s uvjetima i zahtjevima koje priroda stavlja pred skakače.

                                               

Saudijska Arabija

Saudijska Arabija, službeno Kraljevina Saudijska Arabija je suverena država u jugozapadnoj Aziji i najveća država Arapskog poluostrva. Na zapadu dugom obalom izlazi na Crveno more, na istoku na Perzijski zaliv. Graniči na sjeveru s Jordanom, Irak ...

                                               

Jordan (rijeka)

Jordan je 251 kilometar duga rijeka na Arapskom poluotoku koja teče kroz Izrael, Palestinu i Jordan. Počinje tamo gdje se spajaju rijeka Hasbani iz Libana i Banias iz Sirije, blizu planine Hermon. Jordan se smatra jednom od najsvetijih rijeka.

                                               

Svjetska historija

Svjetska historija ili historija čovječanstva jest zabilježena ljudska historija od izuma pisanja utvrdena pomoću arheologije, antropologije, genetike, lingvistike i drugih disciplina. Pisanoj historiji čovječanstva prethodila je prahistorija, po ...

                                               

Barcelona

Barcelona je drugi najveći grad u Španiji i glavni grad i administrativni centar autonomne regije Katalonija. Grad se nalazi u sjeveroistočnom dijelu Pirinejskog poluostrva, na obali Mediterana. Osim što je važan privredni, obrazovni, kulturni i ...

                                               

Sluh

Sluh je jedno od pet čula kičmenjaka, uključujući i ljude. Kod njih Slušni sistem prikuplja mehaničke vibracije, koje uzrokuju zvučne talase. Zvuk čujemo, jer živci u ušima pretvaraju vibracije u signale, koji idu u mozak. Slušni sistem se sastoj ...

                                               

Francuska

Francuska, službeno Republika Francuska, jest suverena država u Zapadnoj Evropi koja uključuje i nekoliko prekomorskih departmana i teritorija. Francuska se graniči sa Belgijom, Luksemburgom, Njemačkom, Švicarskom, Italijom, Monakom, Andorom i Šp ...

                                               

Silicij

Silicij je hemijski element sa hemijskim simbolom Si i rednim brojem 14. U periodnom sistemu nalazi se u četvrtoj glavnoj grupi i 3. periodi. Silicij je klasični polumetal, tako da ispoljava osobine metala kao i nemetala, a ima i osobinu poluprov ...

                                               

Aerosol

Aerosoli su smješa tvrdih i lebdećih čestica, koja nastaje tokom disperzijskih procesa, kada se veće čestice rastavljaju na manje. To su koloidno raspršene čvrste ili tekuće čestice u plinu, kao magla ili dim. Kao aerosol, u obliku spreja, primje ...

                                               

Vidno polje

Vidno polje je pojam koji se ponekad koristi kao sinonim za polje vida, iako ne označava istu suštinu. Vidno polje je "niz vidnih podražaja dovoljnih za percepciju u psihološkim testovima", dok se polje vida "odnosi na fizičke objekte i izvore sv ...

                                               

Prača (rijeka)

Prača je rijeka u Bosni i Hercegovini, lijeva pritoka Drine. Izvire na sjevernim padinama Jahorine na 1540 m nadmorske visine, u izvorišnoj čelenci iz koje nastaju izvori, Stansko vrelo, Kadino vrelo i Vrela Prače. Izvorište je definisano izvorom ...

                                               

Hromosom Y

Hromosom Y je jedan od spolnih hromosoma kod sisara, uključujući i čovjeka i mnoge druge životinje. Drugi je X hromosom. Y je spolno-determinirajući sistem mnopgih vrsta, jer prisustvo ili odsustvo Y odreduje muški ili ženski spol. U sisara, Y hr ...

                                               

Kružni očni mišić

Kružni očni mišič je parni mišić glave koji se sastoji od tri dijela: dio prema suznoj vrećici Pars lacrimalis. dio očnih kapaka Pars palpebralis dio očnih šupljina Pars orbitalis Iz ovog porijekla, vlakna su usmjerene lateralward, formiranje šir ...

                                               

Vlasenica

Vlasenica je dobila ime po travi "Vlasulji" koja raste u ovom kraju. Kao naselje javlja se sredinom 15. vijeka, dolaskom Osmanlija u Bosnu i zauzimanjem tadašnjeg prostora pod imenom "Birač", oko 1463. godine. Za one koji manje poznaju vlasenički ...

                                               

Tireostimulirajući hormon

Tireostimulirajući hormon ili tireotropni hormon je hormon prednjeg režnja hipofize, koji izaziva povećano stvaranje i oslobadanje hormona tiroksina i tironina iz štitaste žlijezde. Ovaj hormon takoder izaziva rast te žlijezde, povećava transport ...

                                               

Gornji paleolit

Gornji paleolit je treći ili posljednji period paleolita ili Starijeg kamenog doba koje se odnosi na Evropu, Afriku i Aziju. Uopćeno se smješta u okvir od oko prije 40.000 do prije 10.000 godina. Moderni ljudi Homo sapiens sapienssu se pojavili p ...

                                               

Anatomska terminologija

Anatomska terminologija je svojevrsni rječnik koji se koristi u anatomiji čovjeka i zoologiji, za komuniciranje u naučnim časopisima, udžbenicima, priručnicima i ostalim naučno-stručnim publikacijama, a obavezna je za ljekare i druge zdravstvene ...

                                               

Endotermija

Endotermija je fiziološka pojava da organizam održava tjelesnu temperaturu na metabolički povoljnoj razini, uglavnom upotrebom topline koja se oslobada tokom njegovih unutrašnjih tjelesnih funkcija. To se postiže umjesto oslanjanjem na gotovo isk ...

                                               

Luks

Lux jest SI jedinica za osvijetljenost kojom se mjeri svjetlosni tok po jedinici površine. Jednaka je jednom lumenu po kvadratnom metru. U fotometriji se ova jedinica koristi kao mjera intenziteta, kako se percipira u ljudskom oku, svjetlosti koj ...

                                               

Fotoreceptorska ćelija

|location=Mrežnjača, Oko |System=Čula/Čulo vida }} Fotoreceptorske ćelije su specijalizirani tip nervnopitelnih ćelija, koje se nalaze u mrežnjači, sposoban za vizuelnu fototransdukciju. Velika biološka važnost fotoreceptora je u tome što oni pre ...

                                               

Tihi okean

Tihi okean ili Pacifik je najveći od 5 okeana. Nalazi se izmedu Južnog okeana, Azije, Australije i zapadne hemisfere. Ime mu je dao Ferdinand Magellan, poznati portugalski istraživač-moreplovac. Ovaj okean zauzima trećinu Zemljine površine, bolje ...

                                               

Palermo

Palermo je grad u južnoj Italiji. Glavni grad je i autonomne regije Sicilije i pokrajine Palermo. Grad je poznat po svojoj historiji, kulturi, arhitekturi i gastronomiji a igra važnu ulogu od svog nastanka. Sa 676.118 stanovnika 2013., Palermo je ...

                                               

Lisičići

Vrlo lijepo sačuvan reljef boga Mitre, pronaden je u naselju, što dokazuje da je i ovdje bilo njegovih poštovalaca. Odakle su ti ljudi dolazili? Poznata je činjenica da je grad Narona bio dosta naseljen orijentalcima, pristiglim razvijenim morski ...

                                               

Nekodirajuća DNK

Nekodirajuće DNK sekvence, u genomici i srodnim područjima genetike, komponente su DNK organizma koje ne kodiraju proteinske sekvence. Neke od njih se transkribiraju u funkcionalnu RNK molekulu, se dok druge ne transkribiraju ili kodiraju sekvenc ...

                                               

3. milenij p. n. e.

3. milenij p. n. e. pokriva rano i srednje bronzano doba. On predstavlja period kada je ojačao drevni imperijalizam, odnosno želja za osvajanjem, pogotovo kod gradova-države na Bliskom Istoku, dok su Indoevropljani počeli svoju ekspanziju prema A ...

                                               

Hromosom 21 (čovjek)

Hromosom 21 je jedan od 23 para hromosoma čovjeka. Ljudi normalno imaju po dvije kopije ovog hromosoma u svakoj tjelesnoj ćeliji. Trisomija 21. hromosoma uzrokuje Daunov Downov sindrom. Hromosom 21 je najmanji ljudski hromosom, sa 48 miliona nukl ...

                                               

Beograd

Beograd je glavni grad Republike Srbije. U urbanom dijelu grada živi 1.23 miliona, a unutar administrativne teritorije grada gotovo 1.7 miliona stanovnika. Glavni je grad Srbije od 1404. godine. Despot Stefan Lazarević je premjestio svoju prijest ...

                                               

Laktoza

Laktoza je disaharid koji se sastoji od molekula β-D-galaktoze i β-D-glukoze koji su vezani preko β1-4 glikozidne veze. Laktoza sačinjava oko 2-8% čvrste supstance u mlijeku. Ime dolazi od latinske riječi za mlijeko, plus sufiks "-oza" koji označ ...

                                               

Jednodnevni biološki ritam

Cirkadijski ritmovi ili jednodnevni ritmovi – poznati i kao niktihemeralni ritmovi – uključuju sve hronobiološke procese koji se mijenjaju u periodu od oko 24 sata.

                                               

Japan

Japan je ostrvska država u istočnoj Aziji. Smješten je u Tihom okeanu i leži istočno od Japanskog mora, Istočnokineskog mora, Kine, Sjeverne Koreje, Južne Koreje i Rusije i prostire se od Ohotskog mora na sjeveru do Istočnokineskog mora i Tajvana ...

                                               

Čašica

Čašica – poznata i kao koljenska čašica ili iver – je debela, kružno-trouglasta kost koja se zglobljava sa femurom i pokriva i štiti prednje zglobne površina koljenskog zgloba. Ova kost je dio skeleta mnogi tetrapoda, kao što su miševi, mačke i p ...

                                               

Zlo

U kontekstu Abrahamove vjere u jevrejskim spisima, zlo je vezano za griješenje, židovski "Chata" što se odnosi na "promašaj cilja" kao streljački pojam. Zlo se odnosi na moralni neuspjeh prema Bogu, zbog pomanjkanja vjere što na kraju rezultira o ...

                                               

Stari Majdan

Stari Majdan se nalazi na rijeci Zdeni Majdančici, lijevoj pritoci Sane, nedaleko od Sanskog Mosta, na nadmorskoj visini od 315 m. U ovom mjestu je čvorište više lokalnih izlaza sa regionalne ceste R-404.