ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 80




                                               

Mangan

Mangan je hemijski element sa simbolom Mn i atomskim brojem 25. U periodnom sistemu, on se nalazi u sedmoj sporednoj grupi, nazvanoj po njemu grupa mangana. Mangan je srebrenasti, tvrdi, veoma krhki prelazni metal, koji u mnogim osobinama sliči ž ...

                                               

Zarastanje rana

Zarastanje rana ili zacjeljivanje rana je proces u kojem koža ili neko drugo tjelesna tkivo obave samostalno iscjeljivanje nakon ozljede. U neoštećenoj koži, u epidermi i dermi formirana je zaštitne barijere protiv vanjskog okruženja. Kada se bar ...

                                               

Bivalvia

Bivalvia – u prošlim stoljećima označavane i kao Lamellibranchiata i Pelecypoda, na bosanskom jeziku školjke ili školjkaši – razred morskih I slatkovodnih mehkušaca koji imaju bočno spljošteno tijelo u oklopu koji se sastoji od dva zglobna dijela ...

                                               

Buha

Buha je naziv za male insekte bez krila iz reda Siphonaptera. Buhe su vanjski paraziti koji se hrane krvlju sisara i ptica. Najpoznatije vrste buha su: Pseća buha Ctenocephalides canis, Ljudska buha ili obična buha Pulex irritans Mačija buha Cten ...

                                               

Jednjak

Jednjak je mišićno-sluzokožni kanal kod kičmenjaka, dužine oko 25cm, prečnika oko 2cm, kojim se hrana transportuje od ždrijela do želuca. Pripada probavnom sistemu.

                                               

Jagodična kost

Jagodična kost ili līčna kost – u ljudskoj lobanji – je parna kost koja se zglobljava sa vertikalnom granom gornje vilice, sljepoočnom, klinastom i čeonom kosti. Smještena je na gornjem i bočnom sijelu lica. Formira izbočinu obraza, dijela bočnog ...

                                               

Uran

Uran je sedma planeta u Sunčevom sistemu i treća po veličini. Uran je udaljen 19.218 AJ ili 2.870.990.000 km od Sunca. Ima prečnik 51.118 km i masu 8.683 × 10 25 kg. U orbiti oko Urana do sada je otkriveno 27 prirodnih satelita i 11 planetarnih p ...

                                               

Ahilej

Ahilej junak je iz grčke mitologije, sin mirmidonskog kralja Peleja i nimfe Tetide. Kad je počeo Trojanski rat, učestvuje u njemu na strani napadača. Štoviše, ne samo da učestvuje nego je u Homerovoj Ilijadi predstavljen kao glavni junak na čelu ...

                                               

Butmirska kultura

Butmirska kultura rasprostranjena je na području oko donjeg i srednjeg toka rijeke Bosne i predstavlja jednu od najznačajnijih kulturnih grupa iz mladeg neolitskog perioda u Evropi. Smatra se da je butmirska grupa nastala oko 5100. godine p. n. e ...

                                               

Lakatna kost

Lakatna kost je jedna od dvije duge kosti u podlaktici; druga je žbica. Nalazi se na suprotnoj strani palca, a proteže se od lakta do zgloba šake, i teče paralelno s žbicom, koja je duža i veća. U anatomskom položaju, kad se ruke dolje aa strana ...

                                               

Englesko-zanzibarski rat

Englesko-zanzibarski rat vodio se izmedu Ujedinjenog Kraljevstva i Zanzibara 27. augusta 1896. Trajao je samo 45 minuta i najkraći je rat u dosadašnjoj pisanoj historiji. Rat je izbio nakon što je sultan Hamad bin Thuwaini, koji je saradivao s br ...

                                               

Vakcinacija

Vakcinacija je postupak kojim se odredeni antigeni materijal unosi u organizam. Unošenje se vrši putem vakcine. Cilj vakcinacije je stvaranje imuniteta na odredenu bolest. Vakcinacije se smatraju najjefikasnijim i najjeftinijim metodom spriječava ...

                                               

Prednji segment očne jabučice

Prednji segment ili prednja šupljina je prednja trećina oka koja uključuje strukture ispred staklaste tečnosti. Tu su: rožnjača, šarenica, cilijarno tijelo i očna leća. Unutar prednjeg segmenta nalaze se dva prostora ispunjena tečnošću: stražnja ...

                                               

Matuzići

Matuzići su naseljeno mjesto u općini Doboj-Jug, Bosna i Hercegovina. Administrativne funkcije općine Doboj-Jug obavljaju se u naselju Matuzići gdje je i sjedište općine.

                                               

Rakitno

Rakitno je jedna od četiri veće kraške površi u općini Posušje, Federecija Bosne i Hercegovine, država Bosna i Hercegovina. U toj prostranoj tanjirastoj i pitomoj zaravni nalaze se tri sela: Poklečani, Sutina, i Vrpolje, koja se obično označavaju ...

                                               

Etnička grupa

Etnička grupa je društveno-definirana kategorija ljudi koji se medusobno identificiraju na temelju zajedničkih predaka, te društvenih, kulturalnih ili nacionalnih sličnosti. Pripadnost etničkoj grupi ima tendenciju da se definira zajedničkom kult ...

                                               

Arsen

Arsen jest hemijski element sa simbolom As i atomskim brojem 33. U periodnom sistemu elemenata svrstan je u 4. periodu i 5. glavnu grupu odnosno u dušikovu grupu. U prirodi se veoma rijetko može naći samorodan, uglavnom je rasprostranjen u obliku ...

                                               

Raspeće (Michelangelo)

Raspeće u Bazilici svetog Duha polikromirana je drvena skulptura koja se pripisuje Michelangelu Buonarrotiju, podaci su datirani oko 1493. godine i sačuvani su u sakristiji Bazilike svetog Duha u Firenci.

                                               

Kali (hinduizam)

Kali je jedno od važnijih božanstava u hinduizmu. Ona je ratničko otjelotvorenje Parvati, Šivine žene, i priča o njoj je veoma duga i kompleksna. Iako se najčešće identificira kao simbol tame i nasilja, zapravo se radi o božanstvu koje ima svoju ...

                                               

Aucanquilcha

Aucanquilcha jest veliki stratovulkan u regiji Antofagasta na sjeveru Čilea, u blizini granice sa Bolivijom. Sastoji se od nekoliko kupa koje se preklapaju duž grebena dugog 10 km koji formira vrh. U području vrha postoje slaba, sporadična aktivn ...

                                               

Velika Kladuša

Velika Kladuša je naseljeno mjesto i središte općine na krajnjem sjeverozapadu Bosne i Hercegovine. S južne strane graniči sa općinama Unsko-sanskog kantona Bužim i Cazin, sa zapada, sjevera i istoka Republikom Hrvatskom, odnosno općinama Cetingr ...

                                               

Rudiment (biologija)

Rudimenti ili rudimentni organi, u prethodnoj akademskoj literaturi češće poznati kao "vestigijalni organi", termini su koji se odnosi na genetički odredene strukture ili osobenosti koje su, tokom evolucije, potpuno ili glavninom izgubile većinu ...

                                               

Historija Bugarske

Historija Bugarske počinje izgradnjom prvih naselja na teritoriji današnje Bugarske i njenog formiranja kao nacionalne države i obuhvata historiju bugarskog naroda i njihovo porijeklo. Najraniji dokazi ljudske civilizacije u Bugarskoj su stari vi ...

                                               

Treskavica

Treskavica je planina u centralnoj Bosni i Hercegovini, koja se svojim južnim obroncima, kod Kalinovika, spušta u Hercegovinu. Uzvišenjem Hojta vezana je na zapadu sa Bjelašnicom. Na zapadu je i Visočica od koje je dijeli rijeka Ljuta. Od Sarajev ...

                                               

Koža

Koža, je meki vanjski pokrov kičmenjaka. Ostali životinjski pokrivači, kao što je egzoskelet zglavkara imaju drugačije razvojno porijeklo, strukturu i hemijsku gradu. Uobičajeni pridjevi kutani i kutisni značei "kožni". Kod sisara koža je najveći ...

                                               

Vozuća

Rat je počeo 25. juna 1992. kada su srpske paravojne jedinice protjerale bošnjački narod Vozuće u okolne gradove Zavidoviće i Banoviće. Ubili su dvadeset i jednog civila većinom nejakih iznemoglih staraca i djece. Srpske paravojne snage su bili s ...

                                               

Tennessee

Tennessee je savezna američka država u jugoistočnom dijelu SAD. Ubraja se u južne savezne države. Glavni grad države je Nashville. Naziv Tennessee potiče od pojma Tanasi, naziva jednog indijanskog naselja na rijeci Little Tennessee. Jedan od nadi ...

                                               

Tehnecij

Tehnecij je hemijski element sa simbolom Tc i atomskim brojem 43. On je najlakši element kod kojeg su svi izotopi radioaktivni, nema stabilnih izotopa. Jedini takav element, prometij, takoder prethodi elementima sa stabilnim izotopima. Gotovo sav ...

                                               

Historija starog Egipta

Historija starog Egipta obuhvata period od ranih predinastičkih naselja u sjevernoj dolini Nila do rimskog osvajanja 30. godine p.n.e. Faraonski period datira od 3.200. godine p.n.e., kada Donji i Gornji Egipat postaje jedinstvena država, pa do p ...

                                               

Kazahstan

Kazahstan, službeno Republika Kazahstan, država je smještena na području Evroazije. S površinom 2.727.300 km 2 po veličini je deveta u svijetu, dok je najveća od svih zemalja koje nemaju izlaz na more. Graniči sa Rusijom, Kinom, Kirgistanom, Uzbe ...

                                               

Historija Španije

Historija Španije datira od ranog srednjeg vijeka. Habsburška Španija 1516. godine objedinjuje niz različitih prethodnih kraljevina; njen moderni oblik ustavne monarhije je uveden 1813. godine, a trenutni demokratski ustav datira iz 1978. godine. ...

                                               

Hromatin

Hromatin je ćelijski kompleks makromolekula koji sadrži DNK, protein i RNK. Osobito je prijemčiv za specifične boje nukleinskih kiselina. Primarne funkcije hromatina su: 1 upakivanje molekula DNK u manje zapremine da se adekvatno uklopi u jedro 3 ...

                                               

Bitka kod Termopila

Bitka izmedu udruženih grčkih gradova i Perzije u toku Grčko-perzijskih ratova. U isto vrijeme vodila se i pomorska bitka kod Artemizija. Perzijski kralj Kserks I kretao se s vojskom prema Grčkoj. Grci su udružili snage pod vodstvom spartanskog k ...

                                               

Kuk

Kuk je zglob izmedu bedrene i karlične kosti. To je kuglasti zglob, u kojem je izbočeni dio – glavica bedrene kosti, a udubljenije dio zglobna čašica karlične kosti zvana acetabulum. Karlični pojas i kuk su značajna podrška izvodrnu pokreta u svi ...

                                               

Olimp

Olimp planina je u Grčkoj na kojoj su, prema grčkoj mitologiji, živjeli bogovi. Olimp je i najviša planina Grčke, visoka je 2917 m, a nalazi se u Makedoniji-Tesaliji na koordinatama: 40°05′N 22°21′E.

                                               

Umjetnost drevnog Egipta

Stari Egipat označava najstariju i najtrajniju ljudsku civilizaciju i kulturu koja je trajala gotovo nepromijenjena oko 3000 g. U Egiptu su smatrali da je ljudski oduprijeti se prolaznosti i težiti za trajanjem "u vječnost". "Ljudski život je pro ...

                                               

Erekcija

Erekcija jest izraz preuzet iz latinskog jezika, a označava podignutost ili uzdignuto stanje nekog organa. Najčešće se koristi za označavanje ukrućenosti erektilnih životinjskih tkiva i organa – penisa, klitorisa i bradavica. Erekcija ovih tkiva ...

                                               

Politika Bosne i Hercegovine

Bosna i Hercegovina je po svom državnom uredenju jedinstvena u svijetu. Njeno uredenje je republičkog karaktera, iako BiH ne funkcioniše niti se definiše kao republika zbog složenosti jedinica na koje se dijeli. Nezavisnost je stekla 1. marta 199 ...

                                               

Mitologija

Mitologija je nauka koja proučava priče fantastičnog sadržaja u kojima su junaci bogovi, polubogovi, heroji i slično, kako bi objasnili prirodu, historiju i običaje. Kao zbirka takvih priča, mitologija je vitalna karakteristika svake kulture. Mit ...

                                               

Avijacija

Avijacija podrazumjeva sve ljudske aktivnosti koje se tiču mehaničkog leta i industrije koja proizvodi avione i opremu. Pojam avijacija uključuje letjelice sa fiksnim i rotacionim krilom; čvrste i mekane konstrukcije; teže i lakše od zraka. Avija ...

                                               

Prometij

Prometij jest hemijski element sa simbolom Pm i atomskim brojem 61. Svi njegovi izotopi su radioaktivni. On je jedan od dva takva elementa nakon kojih u periodnom sistemu slijede stabilni elementi. Drugi takav element je tehnecij. Hemijski, prome ...

                                               

Fidija

Fidija, grč. Pheidias, je bio najslavniji grčki kipar svog vremena. Njegovo kiparstvo je sinonim za najčišći izraz zrele grčke klasične umjetnosti i ideal harmonične ravnoteže božanskog i ljudskog. Sintetizirao je duh, snagu i strast koji su se r ...

                                               

Parasolna ćelija

Parasolna ćelija ili suncobranasta ćelija, ponekad i M-ćelija ili M-ganglijska ćelija, je tip ganglijske ćelije mrežnjače koji se nalazi u sloju ganglijskih ćelija na mrežnjači. Ove ćelije se projiciraju na magnoćelijske ćelije u lateralnom genik ...

                                               

Gladijator

Gladijatori, borci u starom Rimu koji su, radi zabave gledaoca, izvodili borbe sa mačevima, kopljima, koristeći tadašnje vojne i borilačke vještine. Borbe su se obično prekidale kod krvi, ali kod kasnijih rimskih careva ova igra se degradirala do ...

                                               

Zeus

Zeus ili Zevs vrhovni je starogrčki bog, vladar Olimpa, bog neba i grmljavine. Njegova žena ujedno je i njegova sestra Hera, ali je imao vrlo mnogo potomaka s ostalim božicama i smrtnicama. Zeusov pandan u rimskoj mitologiji je Jupiter, a u egipa ...

                                               

Vinska mušica

Vinska mušica ili voćna mušica, u Bosni poznata i kao komarica i odomaćeno kao drozofila je insekt reda dvokrilaca, porodica Drosophilidae.

                                               

2. milenij

2. milenij je bio period od hiljadu godina, koji je započeo 1. januara 1001. godine, i završio 31. decembra 2000., obuhvatajući Razvijeni srednji vijek, Renesansu, Rano moderno doba, doba Kolonijalizma, industrijalizaciju, uspon država nacija, i ...

                                               

Boja kose

Boja kose je odredena pigmentacijom folikula dlake, koju uvjetuju dva tipa melanina: eumelanin i feomelanin. Jednostavno rečeno: više eumelanina – tamnija kosa; manje eumelanina – svjetlija kosa. Nivo melanina tokom vremena može varirati individu ...

                                               

Dvonožnost

Dvonožnost ili bipedalnost je oblik kretanja po tlu kada se organizam kreće pomoću dva zadnja uda ili zadnjih nogu, za razliku od četveronožaca. Životinja, mašina ili druga naprava koja se obično kreće na dvonožni način poznata je kao dvonožac il ...

                                               

Transgeneza

Transgeneza je proces unošenja stranih gena – zvanih transgeni – u živi organizam, tako da on ispoljava nova svojstva i prenosi ih na potomstvo. Transgeneza može biti olakšana liposomima, enzimaima, plazmid nim i virusnim vektor ima, pronukleusni ...