Back

ⓘ Siva masa




                                               

Bijela masa

Bijela masa ili bijela tvar je komponenta centralnog nervnog sistema, u mozgu i površno kičmene moždine. Sastoji se uglavnom od glijinih ćelija i mijelina aksona koji prenose signale iz jedne regije u mozgu u drugu i izmedu mozga i nižih moždanih centara. Svježe tkivo bijele tvari golim okom izgleda ružičasto-bijelo, jer se mijelin sastoji uglavnom od lipidnog tkiva sa krvnim sudovima kapilarima. Njegova bijela boja u pripremljenom uzoraku je zbog uobičajenog čuvanja u formaldehidu. Dugo se smatralo da je pasivno tkivo, ali je ona aktivno utiče na učenje i druge funkcije. Dok je siva masa ...

                                               

Centralni nervni sistem

Centralni nervni sistem je dio nervnog sistema u kojem su neuroni skoncentrirani u nervnim centrima. Pruža se duž uzdužne tjelesne osovine, a kod kičmenjaka se sastoji od mozga i kičmene moždine.

                                               

Kičmena moždina

Kičmena moždina i mozak su jedinstvena cjelina. Kičmena moždina je bjeličasta i mehka nervna cijev. Nalazi se u koštanom kanalu koji čine lukovi kičmenih pršljenova. Ima izgled duge vrpce oko 50 cm, koja se proteže od glaveno-kičmenog zgloba atlasa do kraja drugog slabinskog pršljena. Cijelom njenom dužinom postoji uzak kanal, a zidove cijevi čine siva i bijela nervna masa. Siva masa gradi središnji sloj - oko kanala. Njen oblik na poprečnom presjeku moždine podsjeća na slovo H ili leptira raširenih krila, jer ima dva trbušna prednja i dva ledna zadnja roga i središnju, proširenu poprečnu ...

                                               

Alarna ploča mezoderma

Alarna ploča ili alarna lamina –u embriologiji – je neuronska struktura u embrionskom "nervni sistem| nervnom sistemu, dio dorzalne strane nervne cijevi, koji uključuje komunikaciju opće somatske i visceralne senzorne impulse. Njen kaudalnom dio kasnije postaje senzorni aksonski dio kičmene moždine. Alarna ploča posebno kasnije postaje ledna siva masa kičmene moždine i razvija u senzorna jezgra moždanih živaca: V, VII, VIII, IX I X. O dove ploče se razvijaju donje olivarno jezgro, mezencefalsko jezgro V, glavno senzorneo jezgro V i crveno jezgro. Takoder iz romboidne usne alarne ploče razv ...

                                               

Produžena moždina

Produžena moždina je dio centralnog nervnog sistema. Sa Barolijevim mostom i srednjim mozgom čini moždano stablo. Produžena moždina se nastavlja na kičmenu moždinu i spaja je sa Varolijevim mostom. Po gradi produžena moždina je veoma slična kičmenoj moždini, ali zbog ukrštanja vlakana piramidalnih snopova siva masa nema leptirast oblik koji je karakterističan za kičmenu moždinu. Produžena moždina se često naziva i čvor života jer sadrži automatske centre koji regulišu centre za disanje, promjer krvnih sudova a samim tim i krvni pritisak i rad srca. Ovi centri su smješteni u evoluciono najs ...

                                               

Bakar(I)-fosfid

Bakar-fosfid – Cu 3 P ili bakar fosfid, bakarni fosfid, kuprofosfor i fosfor bakar – je spoj bakra i fosfora, fosfid bakra. Javlja se kao žućkasto-siva, vrlo krhka masa kristalne structure, koja ne reagira sa vodom. Bakar-fosfid ima ulogu u proizvodnji legura bakra, kao što je fosforna bronza. Veoma je dobar za deoksidaciju bakra. Bakar-osfid može biti proizveden u reverberacijskoj peći ili u retorti, npr. u reakciji crvenog fosfora sa materijalima koji su bogati bakrom. Može se pripremiti I fotohemijski, ozračivanjem bakar hipofosfita ultraljubičastim zračenjem. Kada podvrgnut UV svjetlos ...

Siva masa
                                     

ⓘ Siva masa

Siva masa, siva tvar ili siva materija je glavna komponenta centralnog nervnog sistema, koja se sastoji od tijelâ nervnih ćelija, neuropila, glijinih ćelija: astroglija i oligodendrociti) i kapilara.

Siva materija razlikuje se od beijle po tome što siva sadrži brojna ćelijska tijela i relativno malo mijeliniziranih aksona, dok se bijela masa sastoji uglavnom od dugačkih mijeliniziranih aksona, sa relativno vrlo malo ćelijskih tijela.

Razlika u boji uglavnom je posljedica izražene bjeline mijelina. U živom tkivu, siva materija zapravo veoma svijetlo siva, sa žućkastim ili ružičastim tonovima koji potiču od boje krvnih kapilare i neuronsdkih tijela.

Siva materija sadrži većinu tijela neuronskih ćelija mozga, a obuhvata moždane regije koje su uključene u kontrolu mišića, senzornu percepciju, kao što su vid i sluh, pamćenje, emocije, govor, odlučivanje, te samokontrola. Procjenjuje se da 20% ukupne tjelesne potrošnje kisika odlazi na mozak, 95% od toga troši se upravo u sivoj tvari.

                                     

1. Raspodjela i struktura

.

Siva supstanca je rasporedena na površini hemisfera velikog mozga|velikog moždana kora ili cerebralni korteks i malog mozga cerebelarna kora, kao i u dubinama mozga, cerebelumskog jezgra, moždanog stabla i spinalne sive mase prednji, bočn i zadnji rog. Siva tvar se snažno razvija i raste tokom detinjstva i adolescencije.

                                     

2. Klinički značaj i istraživanja

Efekti zlostavljanja djece

Ispostavilo se da adolescenti koji su bili izloženi zlostavljanju i zanemarivanju obično imaju smanjenu količinu sive mase u prefrontalnom korteksu.

                                     

2.1. Klinički značaj i istraživanja Volumen i kognitivne sposobnosti starijih ljudi

Rezultati mnogih istraživanje su zabilježili značajne pozitivnu korelaciju izmedu volumena sive tvari u starijih osoba i pokazatelja semantičkog i kratkoročnog pamćenja. Nije nadena značajna korelacija s zapreminom bijele mase. Tukazuje na pojavu da se individualna varijabilnost specifičnih, relativno dobro očuvanih kognitivnih funkcija u starosti može objasniti varijabilnošću zapremine sive materije zdravih starijih testiranih osova.

                                     

2.2. Klinički značaj i istraživanja Efekti pušenja

Dokazano je da stariji pušači gube sivu tvar i kognitivne funkcije u većoj meni nego nepušači. Hronični pušači koji prestanu pušti tokom ispitivanja gubili su manje moždanih ćelija i zadržali bolju intelektualnu funkciju od onih koji su nastavili pušenje.

                                     

2.3. Klinički značaj i istraživanja Efekti zlostavljanja djece

Ispostavilo se da adolescenti koji su bili izloženi zlostavljanju i zanemarivanju obično imaju smanjenu količinu sive mase u prefrontalnom korteksu.