Back

ⓘ Namjesnici Bosanskog pašaluka




                                               

Bosanski pašaluk

Bosanski pašaluk je bio osmanlijska provincija od 1580. do 1908. godine. Kao najzapadnija osmanlijska provincija je obuhvatala teritoriju današnje države Bosne i Hercegovine, velike dijelove današnje Hrvatske i Crne Gore, te dio današnje Srbije. Poznat je i bio kao Bosanski ejalet, Bosanski beglerbegluk ili Bosanski vilajet. Pašalukom je vladao beglerbeg, kasnije valija, a poznat je bio kao bosanski paša.

                                               

Šehsuvar-paša

Šehsuvar-paša je bio drugi po redu beglerbeg bosanskog pašaluka. Neki historičari tvrde da je izmedu Gazi Ferhad-paše Sokolovića i Šehsuvar-paše namjesnikovao Kara Ali-paša Kalauz, i to 1584. godine, mada se pouzdano zna da je Gazi Ferhad-paša neprekidno bio namjesnik Bosne od 1580. do 1588. godine. Za Kara Ali-pašu se medutim zna da je umro 1586. godine, tako da tvrdnja da je bio namjesnik poslije Gazi Ferhad-paše otpada. Prema Kneževiću Šehsuvar-paša je imenovan namjesnikom Bosne 1588. godine, ali iste godine je opozvan sa te dužnosti. Za njegova vremena nije bilo nikakvih važnijih dogadaja.

                                               

Halil-paša

Halil-paša roden je u selu Lipčima ili Lijevče, izmedu Banje Luke i Gornjeg Šehera. Nekoliko je puta bio admiral Osmanske mornarice. Bio je oženjen Fatimom, kćerkom sultana Murada III i tako je postao carskim zetom. Kao beglerbeg Bosanskog pašaluka, imenovan je 1588, gdje se na tom položaju održao dvije godine. Dok je bio namjesnik Bosne, nije bilo nikakvih važnijih dogadaja. U svom rodnom selu Lipčima, dao je sagraditi džamiju, a navedeno selo uvakufio je u korist džamije. Umro je vjerovatno 1603. Tijelo mu je sahranjeno u posebnom turbetu izmedu Banje Luke i Gornjeg Šehera. Pored njega u ...

                                               

Beglerbeg

Beglerbeg je titula u Osmanlijskom Carstvu koju je nosio namjesnik ejaleta, pašaluka, odnosno beglerbegluka, što označava pokrajinu. Početkom vladavine Murata I, kada se država Osmanlija proširila na Balkansko poluostrvo, stvorena je prva veća vojnoupravna zajednica - beglerbegluk ili ejalet Rumelija. Za vrijeme Bajazita I, u azijskom dijelu carstva je osnovan beglerbegluk Anadolija. Daljim širenjem države obrazovan je niz beglerbegluka. Oko 1600. godine bilo ih je 22, a krajem 17. vijeka preko 40 u Aziji, Evropi i Africi. Na čelu beglerbegluka bio je beglerbeg ili namjesnik u rangu paše s ...

                                               

Gazi Ferhad-paša Sokolović

Gazi Ferhad Paša Sokolović bio je kliški i bosanski sandžak-beg, te prvi bosanski beglerbeg i beglerbeg Budimskog pašaluka, a ostao je u sjećanju kao najznačajniji graditelj i utemeljivač Starog Grada Banja Luke kao kasabe i šehera, te graditelj tadašnjeg Zemunika, koji je u 16. vijeku postao grad s najvećim brojem gradana u dalmatinskom dijelu Krčkog sandžaka.

                                               

Hercegovački sandžak

Osnivanje ovog sandžaka počelo je 1463. s turskim napadom. U julu 1465. osmanlijska vojska, pod zapovjedništvom sandžak-bega Isa-bega Ishakovića i njegovih vojskovoda Ismaila i Ahmeda, nastavila je ofanzivu protiv Hercegovine. Oni su brzo došli do dubrovačke granice i zauzeli Mileševac, Samobor, Prilep, a onda i ostali gradovi na istoku. Poslije toga su se oni počeli primicati Primorju. Već 12. septembra 1465. Lug je bio pod turskom vlašću. Istog mjeseca zauzeti su Ljubomir, Popovo, Žurovići i Pocrnje. Krajem oktobra i u novembru pali su Uskoplje, Bijela, Zupci, Gacko i Kuti. Jedino su se ...

                                               

Gazi Hasan-paša Predojević

Gazi Hasan-paša Predojević je bio peti beglerbeg Bosanskog pašaluka i to od 1591. do 22. juna 1593. godine. Spada u najslavnije osmanske vojskovode 16. stoljeća, dok je poznat u bosanskoj historiji kao osvajač Bihaća. Safvet-beg Bašagić za njega kaže da je zaslužan i da je bio veliki i neustrašiv junak. Po njegovim pothvatima i osvajanjima dobio je počasni naziv gazi.

                                               

Ajvatovica

Ajvatovica je najveće dovište muslimana u Evropi i jedno od najstarijih u Bosni. Ajvatovica je duboko ukorijenjena u identitet Bošnjaka sa tradicijom dugom pet stotina godina. Smještena je u podnožju planine Šuljage i udaljena šest-sedam kilometara od starog grada Prusca, nekadašnjeg Akhisara, izuzetno značajnog urbanog centra za vrijeme Bosanskog pašaluka. Ajvatovica je specifičnost bosanskih muslimana, jer ima autohtoni karakter, prerastao iz tradicija Crkve bosanske odnosno krstjanskih/bogumiliskih molitvi za kišu, plodnost i zaštitu ljetnih usjeva. Tradicija Ajvatovice se veže za staru ...

                                               

Austro-ugarska okupacija Bosne i Hercegovine

Austro-ugarska okupacija Bosne i Hercegovine iz 1878. godine je okupacija Bosanskog pašaluka i Hercegovačkog vilajeta od strane Austro-ugarske odredena Berlinskim kongresom, područja koja su do tada bila pod upravom Osmanlijskog Carstva. Dolaskom austrougarskih trupa, pružen je oružani otpor uglavnom od muslimanskog stanovništva i naoružanih jedinica. Okupacijom Bosne i Hercegovine poremećeni su politički odnosi na Balkanu. Srbija je bila ogorčena, muslimani u Bosni ljuti na osmansku vlast jer ih nije zaštitila i ponovo ih ostavila same u borbi protiv Austrije, kao i bitci za Banju Luku 17 ...

                                               

Hercegovina

Hercegovina je geografska regija koja se nalazi na jugu Bosne i Hercegovine. Zajedno sa regijom Bosna čini geografski prostor zemlje Bosne i Hercegovine. Hercegovina nema službenu granicu. Ranije se nazivala Hum ili Humska zemlja, a ranije još i Zahumlje. Iako nema granice, pojedini autori navode da Hercegovina navodno obuhvata odredene površine ili postotke Po nekima, Hercegovina u političkom smislu navodno obuhvata prijeratna općinska područja: Bileća, Čapljina, Čitluk, Gacko, Grude, Jablanica, Konjic, Ljubinje, Ljubuški, Mostar, Neum, Nevesinje, Posušje, Prozor, Stolac, Široki Brijeg i ...

                                               

Mehmed-paša Kukavica

Mehmed-paša Kukavica bio je bosanski valija u dva maha šest i po godina. Istakao se odlučnim mjerama za jačanje države i gradnjom mnogih poznatih objekata. U osam mjesta izgradio je više od 80 objekata i obezbijedio izvore iz kojih će se uzdržavati ti objekti i njihovi službenici. Izgradio je džamiju u Travniku 1757., Foči, i još dvije džamije, medresu u Foči 1752. godine, četiri mekteba, pet ćuprija, sebilj u Sarajevu 1754. godine, četiri česme, tri karavan-saraja, jedan hamam, te jedan bezistan s više dućana. Te gradevine podignute su u osam mjesta: u Foči, Goraždu, Prijepolju, Sarajevu, ...

                                               

Bosna i Hercegovina u Rimskom Carstvu

Sukobi Ilira sa Rimljanima počeli su 229. p.n.e, poznati kao ilirski ratovi. Ratovi su završeni 168. godine porazom Ilira i osnivanjem rimske provincije Ilirik na obali Jadrana južno od Neretve. Konačno osvajanje cjelokupne ilirske teritorije završio je Oktavijan August u ratu 35-33 p.n.e. Teritorija današnje Bosne i Hercegovine i njenih 89 plemenskih zajednica je došla pod rimsku vlast, te priznala sudsku arbitražu konventa u Naroni, a jedan dio je pripao konventu u Saloni. Iliri su se pokušali osloboditi u ustanku 6-9. godine n.e, ali je ustanak ugušen.

                                     

ⓘ Namjesnici Bosanskog pašaluka

Namjesnici Bosanskog pašaluka su bili poznati kao bosanski beglerbezi, bosanske paše, bosanske valije ili bosanske vezire. Bosanske paše su porijeklom bili pretežno domaći Bošnjaci, ali i Turci, Albanci, Grki i drugi, a vladali su Bosanskom pašaluku i Bosanskom sandžaku, kasnije Sarajevskom sandžaku, od osnivanja Bosanskog pašaluka 1580. do 20. augusta 1878. godine, kada je Austro-Ugarska okupirala Bosanski vilajet – gotovo 298 godina.

                                     

1. Bosanski beglerbegovi od 1580. do 1683.

Ratovi u Hrvatskoj, Madarskoj i na istočnom Balkanu 1580–1606

U ovom periodu su bosanske paše u glavnom ratovali na ratištima u Hrvatskoj i Madarskoj u sklopu stogodišnjeg rata koji je počeo u 15. stoljeću i završen bitkom kod Siska 22. juna 1593. godine i Trinaestogodišnjeg rata koji je poslije te bitke započeo, a završio sa Žitvanskom mirom 1606. godine. U ovom veoma ne mirnom razdoblju su vladali dva veoma poznata beglerbega osnivatelj Banje Luke Gazi Ferhad-paša Sokolović i osvajač Bihaća Gazi Hasan-paša Predojević.

                                               

Husein-paša Dambulah

Husein-paša Dambulah je bio mirahor, pa mu je data titula vezira i postavljen je u aprilu 1671. godine, za namjesnika u Bosni. Za njegova vremena nije bilo nikakvih važnijih dogadaja. Slijedeće godine u maju, smijenjen je sa položaja, a naslijedio ga je Arnaut Kodža Ibrahim-paša.